Hekayənin baş qəhrəmanı Romadakı populyar kafelərdən birində çalışan gənc ofisiantdır. O, öz işinin öhdəsindən mükəmməl gəlir. Bunun tək səbəbi var: o, heç vaxt düşünmür. Müştəriləri sadəcə bir əşya, öz işini isə avtomatik bir hərəkət kimi görür. Beyni tamamilə sakit və boş olduğu üçün o, müdiriyyətin gözündə ideal, sakit və itaətkar bir işçidir.Lakin bir gün bu ideal mexanizm korlanır. Kafeyə gələn müştərilərdən birinin daxili aləmi, mimikası və davranışı qəfildən oğlanda maraq oyadır. O, ilk dəfə olaraq ətrafındakı insanlar haqqında dərin analizlər aparmağa, yəni "düşünməyə" başlayır.

Biri vardı, biri yoxdu. Bir dana, bir keçi, bir qoyun yoldaş olub yol ilə gedirdilər. Gəldilər çıxdılar bir arxın qırağına, gördülər burda bir əyri söyüd ağacı var. Keçi dırmaşdı söyüdün lap başında durdu. Qoyun da güclə çıxıb bir budaqda durdu. Dana da digər bir budağın üstünə özün sərdi. Bu vaxt bir canavar gəldi çıxdı bura, başın qaldırıb gördü bir keçi, bir qoyun, bir də bir dana ağaca çıxırlar. Canavar baxanda dana qorxusundan özün ağacda saxlaya bilməyib tappıltıynan düşdü yerə. Canavar istədi dananı parçalayıb yesin. O saat keçi ağacdan çığırdı.

Stefan Sveyqin həyati süjet əsasında qurulmuş “Fantastik gecə” romanında cərəyan edən hadisələr, əsərin adından göründüyü kimi, demək olar, bir gecə ərzində baş verir. Əsərin təsadüfən başqasının uduşuna sahib çıxan baş qəhrəmanı bütün gecə boyu mənəvi əzablarla üzləşərkən çıxış yolunu təsadüfən əldə etdiyi pullardan azad olmaqda görür. Yalnız səhərə yaxın buna nail olandan sonra daxili aləmində özünə yer alan mənəvi təlatümlərdən azad ola bilir.

Biri vardı, biri yoxdu, Əziz və Nərgiz adında qardaş-bacı vardı. Goilərin birində onlar meşəyə moruq yığmağa getdilər. Ha axtardılar, moruq taia bilmədilər. Bu azmış kimi geri qayıdanda gəldikləri yolu da itirdilər. Yolu axtara-axtara gedirdilər ki, qabaqlarına bir ev çıxdı.

Rusiyanın şimal yerlərinin payız aylarını hər кəs bir dəfə görmüş оlsa, belə güman edirəm ikinci payız fəslində məcbur оlmasa, о yerlərə getməz. Başına gələn başmaqçı оlar. Rusiya payızından nə çəkmişəm, оnu mən bilirəm. Оdur ki, əgər sentyabr ayında, ya оktyabrda mənim papağımı başımdan alıb Şimali Rusiyaya atalar, dalınca getmərəm. Bəlkə qоrоdоvоy qabağına qatıb aparalar. Bəzi vaxt yağış başlayanda bir həftə müttəsil yağır. Ta bir göz açıb iş görməyə macal vermir. Bir də görürsən, gözəl gün çıxıb, göyün üzündə bir damcı bulud yоx, tez sevinmiş durub havaya çıxırsan. Bir saatdan sоnra bilmirsən yağış adamın başına haradan tökülür.