Qreqor Samsa səhər duranda özünü nəhəng böcəyə çevrilən görür. Həyatı bundan sonra ağlagəlməz məcraya yönəlir. Ustalıqla yaradılan “həşərat metaforası” bizə çoxsaylı mesaj ötürür. Novella cəmiyyətin, o cümlədən ailənin fərdə yüklədiyi məcburi borcun fəsadlarından danışır. Qazanc həyat amalına çevriləndə, sosial basqı artanda insan öz içində azır və dəhşətli bir heçliklə üz-üzə qalır. İnsana dəyər verməmək cəzaların ən böyüyüdür. Əsərdə bütün bu psixoloji əzablar unikal zahiri əksini tapır.

Сəmi bir dollar səksən yeddi senti var idi; nə bir sent əskik, nə də bir sent artıq!.. Bunun da altmış senti pennidən ibarət xırda-xuruş idi. Bu penniləri bir-bir, baqqal, qəssab, meyvəsatanla çəkişə-çəkişə bazarlıq edərək, hər dəfə satıcıların onu xəsis və bu kimi adlarla adlandırmasından utanıb pörtüb yığmışdı. Della pulları üç dəfə saydı. Bir dollar səksən yeddi sent. Cəmi bu qədər!

Hә, başlayaq! Hekayəmizin axırına çatanda indi bildiyimizdən çox-çox artıq əhvalat biləcəyik. Demək, belə, biri vardı, biri yoxdu, bir div vardı, lap xalis şeytan! Əhvalıının xoş çağında o, elə bir güzgü düzəltdi ki, orda xeyirxah əməl, gözəllik kiçilib az qala yox olur, pis işlər, eybəcərlik isə şişib böyüyür, daha da eybəcərləşirdi.

Yallah, yallah! Haradasan? Kefin necədir? - Sən nə təhərsən? – Göz dəyməsin, qıvraqlaşmısan, rəngin açılıb. - Bir qıvraqlığım yoxdu. İşdən baş açıram ki. - Neyləyək ki, bir görüşək? – Bu vıxodnoy zanitəm. Gələn vıxodnoy bəlkə… - Sən evdə olacaqsan? - Söz versən, gözlərəm. - Gözlə, birtəhər eləyib gələrəm.

Şeytan Adolf günahkar ruhların qaynadıldığı 28 nömrəli qır qazanında ocaqçılıq eləyirdi. O, qısa çubuğunu tüstülədir, aradabir qara Bavariya pivəsindən qurtumlayıb özü üçün zümzümə eləyirdi: "Lay-lay körpəm, a lay-lay”. Birdən qulağna qır qazanın içindən kiminsə sızıltılı səsi gəldi: –Xahiş eləyirəm, məni buradan çıxarın!