Fərman Kərimzadənin "Xudafərin körpüsü" romanı XV əsrin sonlarında Azərbaycanda mövcud olan ağır və gərgin geosiyasi vəziyyətin, feodal pərakəndəliyinin və xalqın vahid dövlət həsrətinin geniş bədii mənzərəsi ilə başlayır. Əsərin başlanğıcında Şeyx Heydərin ölümündən sonra Səfəvi sülaləsinin son ümidi olan balaca İsmayılın düşmənlərdən gizlədilməsi, onun Lahıc dağlarında qızılbaş müridləri tərəfindən böyük çətinliklərlə qorunması və həm bir döyüşçü, həm də elm və sənət adamı kimi necə yetişdirilməsi geniş təsvir olunur. Süjet xətti ortalara doğru irəlilədikcə, artıq yetkinləşən və çiyinlərindəki tarixi missiyanı dərk edən İsmayıl Lahıcdan çıxaraq ətrafına sadiq qızılbaş əmirlərini və böyük bir ordunu toplamağa başlayır; o, bir tərəfdən atasının və babasının qisasını almaq üçün Şirvanşah fərrux Yasarın üzərinə yürüş edir, digər tərəfdən isə saray intriqaları, xəyanətlər və daxili çəkişmələrlə alovlanan Ağqoyunlu dövlətinin zəifləməsindən istifadə edərək vahid Azərbaycan dövləti qurmaq ideyasını reallaşdırmağa addım-addım yaxınlaşır.

İngilis yazıçısı Daniel Defo öz dövründə daha çox ictimai, siyasi, iqtisadi problemlərdən yazan publisist kimi tanınmışdı. Hətta bəzi pamfletlərinə və satirik şeirlərinə görə o, rüsvayçılıq sütununa və həbsə məhkum olunmuşdu. D.Defonun bir sıra romanlarında ictimai mühitin insanları əxlaqsızlığa və cinayətə vadar etdiyi göstərilir. 1719-cu ildə yazılmış “Robinzon Kruzo” romanı D.Defonun ən məşhur əsəridir.

Dünya şöhrətli Amerika yazıçısı Teodor Drayzer 27 avqust 1871- ci ildə İndiana ştatının Terre -Hote şəhərində anadan olmuşdur. O, ailənin on ikinci uşağı idi. Kasıbçılıq, ciddi dini tərbiyə görmüş, xəyalpərəst qəlbə malik olan Drayzer yaşam uğrunda mübarizə aparmağa uyğunlaşmışdı. Onun 1886-1891-ci illər Çikaqodakı işəmuzd çalışması,İndiana Universitetindəki təhsil illəri (1889-1890), 1892-1895-ci illərdə Çikaqo, Sent-Luia, Pitsburq və Nyu-York şəhərlərinin qəzetlərindəki əmək fəaliyyəti acı ümidsizliklərə düçar olmuşdur. H.Spenserin əsərləri ilə tanışlıqdan sonra onun ümidsizlikləri fəlsəfədə təzahür etməyə başladı; bu fəlsəfəyə görə insanlar yalnız və yalnız təbiətin köməksiz qurbanları hesab edilirdi. O, Balzakı “fəth” etdikdən sonra isə fəlsəfi baxışlarının bədii ifadəsini tapdı.

Həmin səhər dərsə gecikdiyim üçün danlanacağımdan qorxurdum, üstəlik müsyö Amel bizə feili-sifəti öyrənməyi tapşırmışdı, mənsə heç nə bilmirdim. Birdən ağlıma gəldi ki, dərsi buraxım, gedim dağda-dərədə veyillənim. Hava da elə isti, elə gözəliydi ki... Meşənin kənarından qaratoyuq nəğməsinin, taxta sexinin arxasındakı Rippersk çəmənliyindən isə təlim keçən almanların səsləri gəlirdi. Bu məni feili-sifətdən daha çox cəlb edirdi, amma şeytana uymayıb dərsə tələsdim. Bələdiyyə binasının yanından keçəndə elanlar lövhəsinin qarşısında toplaşan camaatı gördüm. Son iki ildə müharibədəki məğlubiyyətlər, rekvizisiya, komendantın əmrləri kimi xoşagəlməz xəbərləri biz oradan alırdıq. Addımlarımı yavaşıtmadan düşündüm: "Görəsən, yenə nə baş verib?"

Qapında əyilib suala döndüm, Səndən alacağım cavaba görə. Allahım heç sənə əzab verməsin, Sən mənə verdiyin əzaba görə.