Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin 1910-cu ildən etibarən "Marallarım" adı altında "Molla Nəsrəddin" jurnalında çap etdirdiyi hekayələrini "Mütrüb dəftəri" ilə başlamışdır. Hekayədə kənd yüzbaşısı Qasım əminin fəaliyyətindən danışılır. "Marallarım" adı altında gedən hekayələrdə ədib dövrün bir sıra mühüm məsələlərinin bədii həllini verir, cəhalət, nadanlıq və köhnə etiqadlara istehza edir, xalqın ruhunu, zehnini zəhərləyən təbliğatçıları kəskin tənqid atəşinə tuturdu.

XVIII əsr Fransasının tarixi və mistik atmosferində cərəyan edən bu əsər, bənzərsiz bir duyğu fəlsəfəsini mövzu alır. Hekayənin mərkəzində, dünyadakı bütün qoxuları ən incə detalına qədər hiss etmək qabiliyyətinə malik, lakin özünə məxsus heç bir qoxusu olmayan gənc bir ətir ustasının axtarışları dayanır. O, ətrafındakı dünyanı vizual obrazlarla deyil, tamamilə qoxuların dili ilə kəşf edir.Bu qeyri-adi istedad onu Parisin qədim ətriyyat emalatxanalarından, sənətin sirlərini öyrənəcəyi Grasse şəhərinə qədər aparır. Baş qəhrəmanın tək bir məqsədi var: insan şüuruna və duyğularına birbaşa təsir edə biləcək, saf gözəlliyi və heyranlığı simvolizə edən dünyanın ən mükəmməl ətrini yaratmaq. Bu ideal formulu tapmaq üçün o, təbiətin, nadir çiçəklərin və insanın gizli cövhərini (essensiyasını) toplamaq üçün bədii, sirli və ehtiraslı bir sənət səyahətinə çıxır. Əsər, sənətin sərhədlərini, insanın daxili tənhalığını və mükəmməllik axtarışının yarada biləcəyi böyük təsiri fəlsəfi bir dillə təqdim edir.

Fevralın 25-i idi. Qar yağırdı. Rəhim dostları ilə həyətə çıxmışdı. Uşaqlar sevinirdilər. Onların körpə könlündən qartopu oynamaq, qaradam düzəltmək keçirdi. Onlara elə gəlirdi ki, neçə vaxtdan bəri Xocalı şəhəri üzərində dolaşan qara buludlar dağılır... Bir müddət əvvəl Şuşadan gələn vertolyotu erməni hərbçiləri vurmuşdular. Bu hadisəni Rəhim eyvandan öz gözləri ilə görmüşdü. Əvvəl qara tüstüyə bürünmüş vertolyot aşağı şığıdı. Yerə düşəndə partlayış səsi gəldi və böyük alov burula-burula yuxarı qalxdı. Lap filmlərdə olduğu kimi. Amma bu, film deyildi. Radioda xəbər verdilər ki, Şuşa vertolyotu vurulub. O gündən Xocalı aeroportunda səssizlik idi. Rəhim çox qorxmuşdu, daha həyətə çıxmırdı. İndi isə qar yağmışdı. Onun həssas uşaq qəlbi sevinirdi.

Biri var idi, biri yox idi, bir yarpaq və bir budaq var idi. Onlar yaxın dost olacaqlarına, bir-birilərindən heç zaman ayrılmayacaqlarına, çətin zamanlarda bir-birilərinə kömək edəcəklərinə dair bir-birilərinə söz verdilər.

Herman Hessenin bu intellektual əsəri ömrünün orta çağlarında dərin bir daxili böhran yaşayan Qarri Haller adlı bir ziyalının mənəvi axtarışlarından bəhs edir. Qarri özünü iki fərqli dünyaya aid hiss edir: bir tərəfdən cəmiyyətin mədəni dəyərlərinə bağlı incə bir insan, digər tərəfdən isə sosial qaydaları rədd edən tənhalığa meylli bir "yalquzaq". Bu daxili ziddiyyətlər içində boğulan Qarri, sirli və cazibədar bir qadın olan Hermina ilə tanış olur. Hermina ona həyatın rəsmi və ciddi tərəfindən uzaqlaşıb, sadə zövqləri, rəqs etməyi və anı yaşamağı öyrədir. Bu tanışlıq Qarrini xəyal ilə reallıq arasında sərhədlərin itdiyi, insanın öz daxili "mən"ləri ilə qarşılaşdığı sehrli bir dünyaya aparır. Əsər fərdin cəmiyyətlə uyğunlaşma prosesini, daxili tənhalığı və insanın öz ruhundakı çoxşaxəliliyi kəşf edərək daxili dinclik tapmaq cəhdini fəlsəfi bir dillə nümayiş etdirir.