Baba lap qocalmışdı. Ayaqları gücdən düşmüşdü, gözlərinin işığı getmişdi, dişləri tökülmüş və qulaqları da ağır eşidirdi. Yediyi zaman xörək ağzından tökülürdü.

Ramiz Rövşənin "Üç oğlu müharibədən qayıtmayan kişi" hekayəsi, müharibənin gətirdiyi amansız ağrını, sonsuz gözləntini və bir atanın tənhalığını fəlsəfi-metafizik çalarlarla canlandıran sarsıdıcı bir mətndir.Hekayənin mərkəzində dayanan Həsən kişinin bu dünyada yeganə təsəllisi, canından çox sevdiyi kəhər atıdır. Müharibəyə yollanan üç oğlu – Əfrayıl, İsmayıl və İsrəfildən illərdir heç bir xəbər-ətər ala bilməyən qoca ata, öz daxili dünyasında qəribə bir inanc yaşadır: o, kənddən aparılan həmin kəhər atın döyüş meydanında oğullarına yoldaşlıq etdiyini və onlardan bir məktub, bir nişanə gətirəcəyini gözləyir. İnsanın ümidə sığınma instinktini, gözləməyin gətirdiyi ağır mənəvi zülmü və heyvanla insan arasındakı mistik bağlılığı simvolik dillə təsvir edən əsər, oxucunu taleyin qaçılmaz həqiqətləri ilə baş-başa buraxır

Hekayə gənc və təcrübəsiz bir qəzet müxbirinin məşhur yazıçı Mark Twaindən müsahibə almaq üçün onun evinə gəlməsi ilə başlayır. Müxbirlərdən və onların şablon suallarından bezən yazıçı, bu gənclə bir az əylənmək və ona unudulmaz bir dərs vermək qərarına gəlir. Twain özünü olduqca saf, unutqan və sanki "dünyadan xəbərsiz" bir insan kimi aparmağa başlayır. Müxbirin verdiyi hər bir sadə suala (məsələn: "Neçə yaşınız var?", "Harada doğulmusunuz?") elə absurd, bir-birinə zidd və ağılasığmaz cavablar verir ki, gənc jurnalistin beyni tamamilə qarışır. Yazıçı öz bioqrafiyasını tamamilə saxtalaşdıraraq tarixi faktları alt-üst edir, müxbir isə onun ciddi olduğunu düşünərək hər şeyi dəftərinə qeyd edir. Sonda gənc oğlan tam bir çaşqınlıq içində, əslində heç bir real məlumat ala bilmədiyini anlamadan evdən ayrılır.

Dumanlı dağların yaşıl qoynunda Bulmuş gözəllikdə kamalı Göygöl. Yaşıl gərdənbəndi gözəl boynunda: Əks etmiş dağların camalı Göygöl! Yayılmış şöhrəti Şərqə, Şimala, Şairlər heyrandır səndəki hala. Dumanlı dağlara gələn suala Bir cavab almamış soralı Göygöl!

İstedadlı qadın yazıçılarımızdan olan Ələviyyə Babayeva çoxsaylı roman, povest, hekayələr müəllifidir. O həmçinin L.Tolstoy, İ.Turgenev, A.Çexov, V.Astafyev, V.Polova, Y.Sotkin, Qaydar, A.Zaqers, Astafayev və s. kimi görkəmli sənərkatların əsərlərini dilimizə çevirmişdir. Onun imzası 1936-cı ildə çap etdirdiyi “İki həyat” hekayəsilə tanınmağa başlandı. Müəllifin “Mənim müəllimim” adlı ilk kitabı isə 1950-ci ildə “Uşaq gənc nəşr” də çap olundu. Sonra müəllifin birbirinin ardınca “Hekayələr”, “Tək ağac”, “Kənd yolları”, “Payızda”, “Yenə bahardı”, “Tut ağacı”, “Süsən sünbül”, “Hörüklər”, “Adamlar və talelər”, “Hardasan, dost, harda”, “Əlvida”, “Dəli Sona” “Son döngə” və s. əsərləri işıq üzü gördü. O, cəmiyyətin ictimai-siyasi mənzərəsi ilə yanaşı, insan qəlbini, mənəviyyatını əsərlərində işıqlandırırdı və müasir dövrünün həqiqətlərini, reallığını doğru-dürüst əks etdirirdi