Yanuş Korçakın dünya şöhrətli bu klassik uşaq romanı uşaq kral Matiuşun sərgüzəştlərindən bəhs edən seriyanın ikinci kitabıdır. Ölkəsində uşaqların hüquqlarını qorumaq və böyük islahatlar aparmaq istəyən balaca kral Matiuş, digər böyük hökmdarların paxıllığı və bəzi yanlış anlaşılmalar ucbatından taxtından endirilir. Cəza olaraq o, uzaq, kimsəsiz bir adaya göndərilir. Adadakı tənha həyatında Matiuş tamamilə fərqli bir reallıqla qarşılaşır; artıq onun əmrlərini yerinə yetirən nazirləri yoxdur və o, öz ayaqları üzərində durmağı, təbiətlə mübarizə aparmağı öyrənməlidir. Sürgün həyatı gənc kralı dərindən dəyişdirir, ona cəsarət, səbir, sadiqlik və təvazökarlıq kimi mühüm insani dəyərləri aşılayır. O, adada keçirdiyi günlər ərzində keçmiş səhvlərini təhlil edir, insan münasibətlərini daha yaxşı anlayır və daxili dünyasını zənginləşdirir. Əsər böyük məsuliyyətlərin fərdin xarakterini necə formalaşdırdığını, çətinliklər qarşısında ruhdan düşməməyin vacibliyini və uşaq dünyasının saflığını çox təsirli bir dillə nümayiş etdirir.

Səfər adlı bir yoxsul kişi var idi. Səfər kişinin bir oğlu, bir arvadı var idi. Bir də var-dövlətdən bir inəyi var idi. Səfər kişinin peşəsi çöldən biyan çıxardıb satıb külfətini dolandırmaq idi. Səfər kişi bir gün genə çölə biyan çıxartmağa getmişdi. Çöldə biyan qazanda, gördü biyanın dibində bir qızıl ilan yatır. Qızıl ilan səfər kişini görüb ayıldı, dedi: Ay kişi, bı biyan qazıyıb satmaqnan gündə neçə qazanırsan? Səfər kişi köksünü ötürüb dedi: \ Ay başına dönüm, gündə bu biyan qazımaq ilən ikicə şahı qazanıram. İlan dedi: Gündə iki şahı qazanmaq ilən külfətini necə dolandıra bilirsən? Sən gündə maa bir qab süd gətir mən içim hər gün saa bir ləl verim, apar xırdala, dolan. Səfər kişi baş üstə deyib, qızıl ilana baş endirib getdi.

Bapbalaca damla buludların arasından yerə boylandı: - Ay aman, bu nə gözəllikdir?! - Bu gözəlliyi də sənin kimi damlalar yaradıblar! - Bulud gülümsündü. - Siz olmasaydınız, hər yan qupquru quruyar, Yer üzündə bir canlı belə qalmazdı. - Bəs okeanlar, dənizlər, çaylar, göllər? - Onlar da damlalardan ibarətdir, balaca! Bəs eşitməmisən ki, deyirlər «Dama-dama göl olar»?

Ümumtəhsil məktəblərinin 6-cı sinfi üçün dərslik

Təsadüf nəticəsində İraqa gedən amerikalı həkim Ami Lezeran orada bir xəstə üstünə çağırılır. Xəstə Amerika arxeoloq heyətinin rəhbərinin həyat yoldaşı, gözəlliyi ilə hamını valeh edən missis Luiz Leydnerdir. Ami onun evinə getdiyi ilk gündən gərgin ab-hava hiss edir. Arxeoloji heyətin də yaşadığı bu evdə nələrinsə baş verdiyindən duyuq düşən tibb bacısı tezliklə yanıl­madığının şahidi olur. Çox keçmir, Luiz öz otağında ölü tapılır. Yenə təsadüf nəticəsində İraqda olan detektiv Erkül Puaro bu müəmmalı cinayəti araşdırmalı olur. Lakin bu, tez-tez rast gəlinən cinayətlərdən çox fərqlənir. Qatil işini peşəkarcasına görmüş, arxada iz buraxmamışdır. Arxeoloji heyətin bütün üzvlərinin Luizə heyran olduğu, gözəlliyi qarşısında baş əydiyi halda bu xanıma nifrət etmələri işi daha da çətinləşdirir. Luizin iyirmi il əvvəl ölən ərindən təh­did məktubları alması isə cinayəti müəmmalı hala salır...