Böyük rus yazıçısı Anton Pavloviç Çexovun satirik hekayələrini oxumayan az tapılar. Çexov satirası “Kiçik zabit Prişibeyev”, “Məmurun ölümü”, “At familiyası” və s. hekayələrdə daha qabarıq nəzərə çarpır.

Bu hekayə insanın zinəti sayılan dürüstlükdən, doğruluqdan bəhs edir. Hekayə maraqlı hadisələr, bəzən macəra dolu əhvalatlar vasitəsilə uşaqlara dürüst olmağı öyrədir. Yalançılıq, nankorluq kimi mənfi davranışların pis aqibətini göstərərək balacaları düz sözlü, dürüst xasiyyətli olmağa çağırır.

Roman fırtına nəticəsində gəmiləri qəzaya uğramış kapitan Qrantın və iki matrosun axtarışından bəhs edir. Qrantın uşaqları – Robert və Meri Qrant “Dunkan” gəmisi ilə atalarının axtarışına çıxırlar. Gənc kapitan Con Manqls, coğrafiyaşünas alim Jak Paqanel və məşhur dənizçi qızı Elen Qlenarvan onlara kömək edir. Yolun asan başlamasına baxmayaraq, təhlükələr getdikcə artır. Onları həm quruda, həm də dənizdə müxtəlif macəralar müşayiət edir, amma bütün təhlükələrin öhdəsindən mərdliklə gəlirlər. Romanın sonunda kapitan Qrant və matroslar xilas olunur, səyyah­lar Şotlandiyaya qayıdırlar. Əsərdə incə yumor və nikbin ruh hakimdir. Fransız yazıçısı Jül Vern ədəbiyyatda elmi fantastika janrının ən gör­kəmli nümayəndələrindən biri hesab olunur. İlk romanı “Açıq fəzada beş həftə” bitəndə 35 yaşı vardı. Bütün dövrlərin ən çox tərcümə edilmiş müəllifləri siyahısında ikinci yerdə qərarlaşıb. “Kapitan Qrantın uşaqları”nı 1867-1868-ci illərdə yazıb.

O, qəfilcən dayandı. Ətrafa boylandı. Buralar ona həm tanış gəlirdi, həm də bu dar küçəni sanki ilk dəfə görürdü. Bir ya ikimərtəbəli evlər, səliqəsiz həyətlərin qarışıq qoxuları, sal divara dirənən kor dalan. O, ya sanki çox uzaqlarda qalmış xəyal kimi, ilğım kimi, süzülüb nazilmiş xatirələr kimi, bulanıq yuxu kimi qeyri-müəyyən bir aləmi andırırdı. Uşaqlığının anımlarıydımı bu? Yox, uşaqlığı bu məhəllədə keçməmişdi. Bəlkə haçansa, çox illər qabaq buralara kimsə qonaq gəlibmiş, bəlkə bu evlərin birində qohumları, ya dostları, tanışları yaşayırmış. Yadına sala bilmirdi.İşlədiyi idarənini yolu bu küçələrdən keçmirdi. Şəhəri sərgərdan dolaşıb dəxli olmayan məhəllələrdə azmaq şakəri də yoxdu. Bəs nədən bütün yan-yörə ona bu qədər məhrəm gəlirdi, sanki haçansa bu həndəvəri qarış-qarış, addım-addım hadırlamışdı. Bir də içindəki bu təşviş, qəribə nigarançılıq, narahatlıq hissi - məşum bir duyğu - hardandı? Sanki nədənsə eymənirdi. Nədən? İçində elə bir hiss vardı ki, sanki ömrü boyu yaşadığı şəhərin tanış gəlməyən bir məhəlləsinə deyil, özgə, yad bir şəhərin ona tanış görünən küçələrinə düşmüşdü.

Rus-sovet yazıçısı və ictimai xadimi Aleksey Nikolayeviç Tolstoy bir sıra sosial-psixoloji, tarixi, həmçinin elmi-fantastik roman, povest, hekayələrin, publisistik əsərlərin müəllifidir. Olduqca hərtərəfli və məhsuldar bir yazıçı olan A.Tolstoyun qələmindən iki şeir toplusu, qırxdan artıq pyes, bir neçə roman, ssenarilər və s. çıxmışdır. “Qızıl açar və ya Buratinonun macəraları”nı A.Tolstoy Karlo Kollodinin “Pinokkionun sərgüzəştləri. Taxta kukla haqda əhvalat” nağılının motivləri əsasında yazmışdır. Əvvəlcə italyan nağılının süjetini eynilə nəql edən yazıçı sonradan öz, orijinal ideyalarına üstünlük vermiş və köhnə kətan üzərində çəkilmiş ocaq və Qızıl açar haqda rəvayət yaratmışdır. A.Tolstoy özü bu barədə belə yazırdı: “Əvvəlcə sadəcə rus dilində Kollodinin məzmununu yazmaq istəyirdim. Ancaq sonra bu fikirdən daşındım, çünki olduqca darıxdırıcı və quru alınır. İndi isə həmin mövzunu öz bildiyim kimi işləyirəm”.