Kənddə, tanışlarımdan birinin evində Mirzə Qulamla tanış oldum. O, şəhərdən gəlmişdi. Deməyinə görə, istəkli dostunun ailəsilə bir yaylaq yerinə getmək istəyirdi. Onu vəkil eləmişdi ki: "Get, yer seç, ev tut, mənə xəbər ver!" Nədənsə Mirzə Qulam mənə çox hörmət eləyirdi. İlk tanışlığımız olsa da, uzun illərin dostu, yaxın qohum kimi danışırdı. Mən onun hər sözünə "bəli" deyirdim, lakin söhbətimizi uzatmaq istəmirdim. O, yəqin bunu hiss etmişdi. Səsini dəyişdi, mənə yaxınlaşıb, yavaşcadan dedi:

"Yük maşının sürücüsü" hekayəsinin baş qəhrəmanı, fiziki cəhətdən yük maşını sürücüsünün obrazına uyğun olmayan, uzun əlləri və düz qarını olan bir gəncdir. O, həmkarı Palombi ilə birlikdə yük maşını ilə Roma ilə Neapol arasında yük daşıyır. Bir gün Neapoldan Romaya gedərkən, yolda bir qadın onlardan lift istəyir. Sürücü, qadının gözəlliyinə heyran qalaraq, onu maşına dəvət edir. Bu görüş, sürücünün həyatında və münasibətlərində dəyişikliklərə səbəb olur

Bir gün axşam ekzekutor* İvan Dmitriç Çervyakov ikinci sıra kresloda oturub durbin ilə “Kornevil zəngləri” operasına baxır və özünü son dərəcə xoşbəxt hiss edirdi. Lakin birdən… hekayələrdə lakin birdən sözünə tez-tez təsadüf olunur. Müəlliflər haqlıdırlar: həyat gözlənilmədən baş verən hadisələrlə doludur! Bəli, birdən onun üz-gözü qırışdı, gözləri qıyıldı, nəfəsi kəsildi…

Biri var imiş, biri yox imiş, bir padşahın bir oğlu və bir arvadı var imiş. Bir gün bu padşah oğlunu, vəzirini, vəkilini götürüb qoşun ilə şikara çıxır, xeyli ov etdikdən sonra bir gözəl çəməndə çadır qurub, burada oturaq edirlər. Padşahın oğlu həya etdiyindən, öz çadırını bir kənarda qurur. Padşah oğlunu çox istədiyindən, tez-tez onu yoxlarmış. Yenə də qalxıb oğlunu yoxlamağa gedir və gəlib çadıra girdikdə, baxıb görür ki, çadırın dalından bir qızıl ilan daxil olub oğlunu çalmaq istəyir. Tez padşah başmağının bir tayını su ilə doldurub ilanın qabağına qoyur. İlan su içib qayıdır. Padşah isə oğlunu oyadıb: – İstəkli oğlum! Qalx, burada yatma. Məsləhət deyil, – deyib əhvalatı ona söylədi, oğlu ilə bərabər öz çadırına qayıtdı. Bir az qalıb, şəhərə getdilər. Bu əhvalatdan bir neçə gün sora, padşahın arvadı bərk naxoşlayır, oğlunu yanına çağırıb ona belə bir vəsiyyət edir: – İstəkli oğlum! Bu xəstəlikdən mən qalxmayacam, öləcəm.

Görkəmli fransız yazıçısı Aleksandr Düma (1802–1870) macəralarla zəngin tarixi romanların müəllifi kimi tanınır. Onun qələmindən çıxan “Qraf Monte-Kristo”, “Qrafinya de Monsoro”, “Üç muşketyor”, “Dəmir maskalı adam”, “Qara zanbaq” kimi əsərlər əksər dillərə tərcümə edilib və bu gün də maraqla oxunur. Dümaya dünya şöhrəti qazandıran romanlardan biri də “Kraliçanın boyunbağısı” adlanır. Romanda hadisələr Fran­sa kralı XVI Lüdovikin sarayında cərəyan edir. XVI Lüdovikin kraliça Mariya Antuanetta üçün sifariş etdiyi bahalı bo­yunbağı saray daxilindəki ziddiyyətlər fonunda ağlasığmaz əhvalatların baş verməsinə gətirib çıxarır. Məhz bu sə­bəb­dən də roman son səhifəsinədək birnəfəsə və böyük ma­raqla oxunur...