Bu hekayə insanın zinəti sayılan dürüstlükdən, doğruluqdan bəhs edir. Hekayə maraqlı hadisələr, bəzən macəra dolu əhvalatlar vasitəsilə uşaqlara dürüst olmağı öyrədir. Yalançılıq, nankorluq kimi mənfi davranışların pis aqibətini göstərərək balacaları düz sözlü, dürüst xasiyyətli olmağa çağırır.

Vilhelm Haufun "Soyuq ürək" nağılı, Şvartsvald meşəsində yaşayan kasıbkömürçü Peter Munkun varlanmaq və cəmiyyətdə hörmət qazanmaq arzusundan bəhs edir.O, meşənin xeyirxah ruhu Şüşə Adamdan pul diləsə də, ağlsız istəkləri ucbatındanqısa zamanda müflis olur və bu dəfə qorxulu nəhəng Hollandiyalı Mişelə üz tutur.Zalım ruh olan Mişel ona sonsuz sərvət müqabilində dəhşətli bir şərt irəli sürür:Peter canlı və hiss edən ürəyini soyuq, hisssiz bir daş parçası ilə dəyişməlidir.Sinəsində daş daşıyan Peter qısa müddətdə Şvartsvaldın ən zəngin adamına çevrilir.Lakin var-dövlət ona xoşbəxtlik gətirmir; o, şəfqət, sevgi və mərhəmət hisslərini itirir,hətta öz anasına qarşı xəsislik edir və öz sevimli həyat yoldaşını amansızca öldürür.Etdiyi bu dəhşətli əməldən sonra vicdan əzabı çəkən Peter mənəvi iflasını anlayır.O, yenidən Şüşə Adama sığınaraq, hiylə yolu ilə daş ürəyi Mişeldən geri almağı bacarır.Canlı ürəyinə qovuşan və səhvlərini anlayan gənc, həqiqi xoşbəxtliyin pulda olmadığını dərk edir.

"Qoşa balınc" - M.-nin hekayəsi. 1926 ildə qələmə alınmışdır. Bir çox son hekayələrində olduğu kimi, burada da yazıçı avtobioqrafik motivlərdən bəhrələnmişdir. Bacısı Səkinənin qızı Pakizəni "Zaqatala ünas darülmüəllimatına" qoymaq məqsədilə iki gün Zaqatalada olmuş yazıçı sonradan səfər əhvalatını özünəxas üslubda duzlu-məzəli hekayəyə çevirmişdir. İdeya-mətləbi əxlaqi qənaət əldə etməkdən ibarət olan hekayə təhkiyəçi-qəhrərmanın incə müşahidələrlə zəngin söyləmində çoxqatlı, çoxmənzərəli şəkildə təzahür tapır. Şəhərin gerçəkləri və özəl həyatı, ermənı və müsəlman xarakterləri, psixologiyası, "fərasəti" Mirzə Cəlil nəsrinə xas satirik kinayə, zərif yumor, incə psixologizm, ironiya və özünəironiya işığında təsvir olunur. "Q. b." rəmzi obrazdir və bu obraz vasitəsüə yazıçı XX əsr nəsrinin maraq dairəsinə daxil olan daha bir qata nüfuz edir, şüuraltı prosesləri izləyir.

Zəng çalındı. Zəhranın ürəyi şiddətlə çırpındı. «İndi gələcək. Deyim, deməyim?! Görəsən, yazar, ya yox?!» Zəhra orta cərgədə müəllimin stoluna bitişik partada otururdu. Keçib əyləşəndə rəfiqəsi dedi:

Bu hekayə insanın zinəti sayılan dürüstlükdən, doğruluqdan bəhs edir. Hekayə maraqlı hadisələr, bəzən macəra dolu əhvalatlar vasitəsilə uşaqlara dürüst olmağı öyrədir. Yalançılıq, nankorluq kimi mənfi davranışların pis aqibətini göstərərək balacaları düz sözlü, dürüst xasiyyətli olmağa çağırır.