Əsərdə, Şərq fəlsəfi fikrində qırmızı xətlə keçən “vəhdəti-vücud” dünyagörüşünün bədii təcəssümü kimi, insanın təbiətin bir parçası olduğu canlı boyalarla işlənilib. Heç nəyin təsadüf olmaması, hər hadisənin, sözün, uğur və uğursuzluğun bir əlamət olması romanın qayəsini təşkil edir. İnsan bu əlamətləri anlayarsa və öz yolunu davam etdirərsə kainatın ona məqsədinə çatmaqda yardım etməsi əminliyi İslam fəlsəfəsinin “nə baş verirsə, insanın xeyrinədir” tezisi ilə üst-üstə düşür…

A.Belyayev «Amfibiya adam» romanında insan tale­lərinin ziddiyyətli dramatizmini ön plana çəkir. Cərrah Salvator insan orqanizmini mükəmməlləşdirmək, onu nəinki yer üzərindəki var-dövlətin sahibi, eyni zamanda dəniz və okeanların sirrini öyrənmək, onu öz iradəsinə tabe etdirmək üçün qeyri-adi cərrahiyyə əməliyyatı aparıb insanı suda-quruda yaşaya bilən bir canlıya çevirmək istəyir. Cərrah, məqsədinə nail ola bilmir. Təklikdə, bütün aləmdən kənar, gizli bir sığınacaqda doğan və həyata keçirilən bu niyyət, vəziyyətin bütün mürəkkəbliyini əhatə edə bilmir. İxtiandr – insan-balıq bütünlüklə dənizlərin dərinliklərinin sahibinə çevrilmir və uzun müddət torpaq üzərində yaşamaq qabiliyyətini də itirir. Özünün bütün kədərini, qüssəsini, vəziyyətinin acınacaqlı olduğunu dəniz kənarına Quttiereni görüb sevəndən və öz mənfəətlərini güdən iki avantüristin gizli niyyətlərinin obyektinə çevriləndən sonra anlamağa başlayır.

“Bir qadının həyatından 24 saat” novellasının baş qəhrəmanı qırx iki yaşlı bir qadındır. Həyatda onun başına gələn ən böyük macəra cəmi bir gün çəkib. Lakin iyirmi ildən çox vaxt keçməsinə baxmayaraq, bu hadisəni heç kimə danışa bilmir. Utanan, vicdan əzabı çəkən qadın, nəhayət, bir gün iztirablarını dilə gətirir.

«İt ürəyi» povesti, əslində, bir çevrilmənin tarixidir və fabulası müəyyən qədər H.Uellsin «Doktor Moronun adası» romanından götürülüb və süjetin əsasında heyvanların insanlaşdırılması ideyası durur. Xüsusən, 1920-ci illərdə SSRİ-də və bir sıra Avropa ölkələrində populyar olan cavanlaşdırma ideyası da yer tutur. Povestdə hadisələr 1924-cü ilin dekabrında Mosk­vada, yeni iqtisadi siyasətin çiçəkləndiyi dövrdə baş verir. Xeyirxah professor Filipp Filippoviç Preob­rajenski «Şarik» adlı bir iti evə gətirir. Profes­sorun elmi maraqları yevgenikaya – insan təbiətinin yaxşılaşdırılması sahə­sinə aiddir. O, sovet məmurlarını cavanlaşdırmaq üçün eksperimentlər aparıb pul qazanır. Öz sahibinin bütün işlərini dərindən mənimsəyən Şarik tədricən özü eksperimentlərin obyekti olur. «İt ürəyi» povestini rus cəmiyyətinin inqilabi transformasiyasına alleqoriya kimi, təbiət işlərinə müdaxilənin təhlükəli fəsadları haqqında xəbərdarlıq kimi də səciy­yələndirmək olar.

Görkəmli alman yazıçısı Ştefan Svayqın əsərlərini oxuculara sevdirən müəllifin insan təbiətinə dərindən bələdliyi və onu böyük ustalıqla təsvir etmək bacarığıdır. Bu onun Qorxu əsərində xüsusilə aydın sezilir. Hər şey hüzurlu, firavan həyat sürən frau İrenenin 8 illik evliliyindən və burjua dünya­­­sının yeknəsəqliyindən sıxılaraq gənc piano­çu oğlanla eşq macərasına atılma­sın­dan başlayır. Lakin bu gizli münasibətdən xəbər tutan və özünü oğlanın sevgilisi kimi təqdim edən bir qadın onu şantaj etməyə başlayınca hadisələrin gedişatı tamamilə dəyişir.