"Qoşa balınc" - M.-nin hekayəsi. 1926 ildə qələmə alınmışdır. Bir çox son hekayələrində olduğu kimi, burada da yazıçı avtobioqrafik motivlərdən bəhrələnmişdir. Bacısı Səkinənin qızı Pakizəni "Zaqatala ünas darülmüəllimatına" qoymaq məqsədilə iki gün Zaqatalada olmuş yazıçı sonradan səfər əhvalatını özünəxas üslubda duzlu-məzəli hekayəyə çevirmişdir. İdeya-mətləbi əxlaqi qənaət əldə etməkdən ibarət olan hekayə təhkiyəçi-qəhrərmanın incə müşahidələrlə zəngin söyləmində çoxqatlı, çoxmənzərəli şəkildə təzahür tapır. Şəhərin gerçəkləri və özəl həyatı, ermənı və müsəlman xarakterləri, psixologiyası, "fərasəti" Mirzə Cəlil nəsrinə xas satirik kinayə, zərif yumor, incə psixologizm, ironiya və özünəironiya işığında təsvir olunur. "Q. b." rəmzi obrazdir və bu obraz vasitəsüə yazıçı XX əsr nəsrinin maraq dairəsinə daxil olan daha bir qata nüfuz edir, şüuraltı prosesləri izləyir.

Deyirlər ki, qədim zamanlarda Bilbis şəhərində bir padşah varıymış. Günlərin bir günündə bu padşah yatıb aləmi-röyada görür ki, İsfahan şəhərində bir hammalın Zəngi adında bir oğlu olacaq, uşağ on iki yaşına çatanda vurub onu öldürəcək. Padşah bu yuxunu görən kimi yerindən dik atılıb tez vəziri yanına çağırtdırır, dili tutula-tutula, təngnəfəs yuxunu ona söyləyib dedi: – Vəzir, görəsən bu yuxu düzdürmü? Vəzir dedi: – Qibleyi-aləm sağ olsun, qoy bir rəmmal çağırım, yuxunu yozsun.

Bapbalaca damla buludların arasından yerə boylandı: - Ay aman, bu nə gözəllikdir?! - Bu gözəlliyi də sənin kimi damlalar yaradıblar! - Bulud gülümsündü. - Siz olmasaydınız, hər yan qupquru quruyar, Yer üzündə bir canlı belə qalmazdı. - Bəs okeanlar, dənizlər, çaylar, göllər? - Onlar da damlalardan ibarətdir, balaca! Bəs eşitməmisən ki, deyirlər «Dama-dama göl olar»?

Ümumtəhsil məktəblərinin 11-ci sinfi üçün Ədəbiyyat fənni üzrə DƏRSLİK

Ad günündә Dürdanәyә xalası gözәl bir gәlincik bağışlamışdı. Dürdanә öz gәlinciyinin adını Nailә qoymuşdu. O, Nailәdәn ayrılmırdı. Nahar edәndә dә Nailәni süfrә başında otuzdurur, yatanda yanına uzandırırdı. Nailә yemәsә dә yata bilirdi. O, elә uzanan kimi gözlərini yumurdu.