Covanni Verqanın "Canavar" əsəri, ehtiras, cəmiyyət təzyiqi və qaçılmaz tale mövzularını işləyən İtaliya verizm (realizm) ədəbiyyatının ən güclü nümunələrindən biridir.Əsər Siciliya kəndində hamının "Canavar" adlandırdığı, qarşısıalınmaz daxili ehtirasa sahib və heç bir kənd qaydasına tabe olmayan qeyri-adi bir qadının daxili dünyasından bəhs edir. Ssenarinin sonunu açmadan qeyd etmək olar ki, bu qadın Nanni adlı gənc bir kəndliyə dəlicəsinə aşq olur və öz arzusuna çatmaq üçün həm özünün, həm də ətrafındakıların həyatını alt-üst edəcək, kənd cəmiyyətini sarsıdacaq çox təhlükəli adımlar atır. Yazıçı bu mətndə insanın idarə edə bilmədiyi ibtidai instinktlərin həm fərd, həm də ailə üzərində necə dağıdıcı bir gücə çevrildiyini, Siciliyanın isti, quraq və sərt təbiət fonunda çox təsirli bir dillə oxucuya çatdırır.

Ümumtəhsil məktəblərinin 8-ci sinfi üçün Ədəbiyyat fənni üzrə DƏRSLİK

Peterburqa gəlişimdə köhnə dostum müxbir Stremqlavovun yanına gəlib ona belə dedim: - Stremqlavov! Mən məşhur olmaq istəyirəm. Razılıqla başını tərpədən Stremqlavov barmaqlarıyla masanı döyəcləyib papiros yandırandan sonra masanın üstündəki külqabını hərləyərək ayaqlarını yelləyib - o hər zaman bir neçə işi eyni anda görürdü cavab verdi. -Bu zamanda bir çoxları məşhur olmaq istəyir. -Mən "bir çoxları deyiləm" deyib təvazökarlıqla etiraz elədim.Vasilyev soyadını daşıyan birisinin Maksimıça çevrilib eyni zamanda Kandıbin kimi həyat sürməsinə, qardaş, hər gün rast gələ bilməzsən. Bu çox nadir gedişlərdəndi.

Romanın mərkəzində gənc, yaraşıqlı və emosional italyan zadəganı Fabrisio del Donqo dayanır. Fabrisio böyük bir heyranlıq bəslədiyi Napoleonun tərəfində vuruşmaq üçün Vaterlo döyüşünə qaçır, lakin buradakı xaos və müharibənin amansızlığı onun romantik təsəvvürlərini alt-üst edir.Müharibədən sonra o, Parma hersoqluğuna — bibisi, cazibədar və nüfuzlu Cina Sanseverinanın yanına qayıdır. Cina və onun sevgilisi, baş nazir Qraf Moska Fabrisio üçün kilsə karyerası qurmağı planlaşdırırlar. Lakin Fabrisio siyasi intriqaların və təsadüfi sevgi macəralarının qurbanı olaraq Parma qalasındakı (Farnese) həbsxanaya salınır.Məhz bu zindanda Fabrisio qala rəisinin qızı, təmiz və fədakar Kleliya Kontiyə aşiq olur. Həbsxana divarları arasında pəncərədən işarələrlə başlayan bu gizli sevgi, Fabrisionun həyatının ən xoşbəxt dövrünə çevrilir. Bibisi Cinanın köməyi ilə qaçdıqdan sonra belə, Fabrisio Kleliyanı unuda bilmir

Sizə bir yuxu danışmaq istəyirəm. Şirin yuxu. Həm də zəhər kimi acı…şirin yuxu. Arif qapının astaca örtülməsi səsindən göz qapaqlarını araladı, yavaş-yavaş yerindən qalxıb qapıya yaxınlaşdı. Bir əli ilə qapını açdı. Oğlu Orxan qapıdan 4-5 metr aralıda əyilərək telefon işığında yerdə otların arasında nəsə axtarırdı. Arif bir anlıq duruxduqdan sonar anladı ki, oğlu cibindən götürdüyü qəpik-quruşu əlindən salıb itirib, indi onu axtarır…