Keşikçilər zülmətə bürünmüş zindan qapısını açıb, bəstəboy, saqqallı bir qocanı içəri itələyərkən, artıq hava qaraldığından göz-gözü görmürdü. Qocanın ağappaq saqqalı elə bil, özündən də böyük idi. Ondan bu usandırıcı, yarıqaranlıq karserə zəif işıq süzülür, bu isə içəridəki dustaqlarda müəyyən təəssüratlar oyadırdı. Ancaq qaranlıq olduğundan, qoca bu mağaraya bənzər zindan çalasında ondan başqa da kimlərinsə olduğunu görə bilmirdi, buna görə də soruşdu: — Burada kimsə var? Cavab əvəzinə gülüş və amiranə donqultular eşitdi. Sonra hamı tərəfindən qəbul olunmuş qayda-qanuna əsasən, hər kəs özünü təqdim etməyə başladı.

“Yevgeni Onegin” Puşkinin ən sevimli əsəridir. Burada şairin bütün həyatı, gözəl hissləri, fikir və idealı ifadə olunub. Onegin obrazı böyük ümumiləşdirici qüvvəyə malikdir. Oneginin xarakterində Puşkin zəmanəsinin zadəgan-mülkədar gənclərinin keçdiyi yolu böyük sənətkarlıqla göstərə bilib. Tatyana obrazı dərin və mənalıdır. O, öz zövqü, əxlaqi görüşlərində möhkəmdir, yenilməzdir. Lakin bu mühit sağlam ruhlu gəncləri mənən şikəst edir, onları həyatın qaranlıq guşələrinə atır. Tatyana müstəqilliyə can atsa da, mənsub olduğu zümrənin kobud qanunları ilə üz-üzə gəlməli olur. Bu mühit gənc nəsil üçün qaranlıq bir zindan idi.

Kolumbun adı tarixə Amerika qitəsini kəşf edən ilk səyyah kimi düşüb. Dənizçilik karyerasına 22 yaşında başlayan Kolumbun rəhbərlik etdiyi donanma 1492-ci ildə Hindistana dəniz yolunu tapmaq üçün yola çıxdı. Həmin ilin oktyabrında matroslardan biri «Torpaq!» deyə həyəcanla bağıranda Xristoforun sevinci yerə-göyə sığmırdı. O fikirləşirdi ki, axtarışına çıxdığı dəniz yolunu, nəhayət, tapıb. Kolumb, həqiqətən də, böyük kəşfə imza atmışdı, lakin onun ayaq basdığı torpaq Hindistan yox, o vaxtadək varlığı heç kimə məlum olmayan Amerika qitəsi – Yeni Dünya idi.

Ro­man­da XVIII əs­rin so­nun­da Azər­bay­can xan­lıq­la­rı ara­sın­da­kı zid­diy­yət­li mü­na­si­bət­lər­dən, hə­min dövr­də Qa­ra­bağ­da cə­rə­yan edən ha­di­sə­lər­dən, Azər­bay­can tor­paq­la­rı­nın bü­tün­lük­lə öz ha­ki­miy­yə­ti al­tın­da gör­mək is­tə­yən Ağa Mə­həm­məd şah Qa­car­dan, Qa­ca­rın şi­ma­li Azər­bay­­ca­na yü­rü­şün­dən, Rus im­pe­ri­ya­sı­nın Qaf­qaz­da ilk da­yaq­la­rı­nın ya­ran­ma­sın­dan və bu gər­gin ic­ti­ma­i-­si­ya­si du­rum­da fa­ci­ə­li gün­lər ya­şa­yan o tay­lı-­bu tay­lı Azər­­bay­can xal­qı­nın qis­mə­ti­nə düş­müş ağ­rı­lı­-a­cı­lı ta­le­dən söh­bət açı­lır.

Ro­man­da XVIII əs­rin so­nun­da Azər­bay­can xan­lıq­la­rı ara­sın­da­kı zid­diy­yət­li mü­na­si­bət­lər­dən, hə­min dövr­də Qa­ra­bağ­da cə­rə­yan edən ha­di­sə­lər­dən, Azər­bay­can tor­paq­la­rı­nın bü­tün­lük­lə öz ha­ki­miy­yə­ti al­tın­da gör­mək is­tə­yən Ağa Mə­həm­məd şah Qa­car­dan, Qa­ca­rın şi­ma­li Azər­bay­­ca­na yü­rü­şün­dən, Rus im­pe­ri­ya­sı­nın Qaf­qaz­da ilk da­yaq­la­rı­nın ya­ran­ma­sın­dan və bu gər­gin ic­ti­ma­i-­si­ya­si du­rum­da fa­ci­ə­li gün­lər ya­şa­yan o tay­lı-­bu tay­lı Azər­­bay­can xal­qı­nın qis­mə­ti­nə düş­müş ağ­rı­lı­-a­cı­lı ta­le­dən söh­bət açı­lır.