Üçbığ kosa

“Üçbığ kosa” nağılı, Azərbaycan folklorunun sehrli nağıllar janrına aid olub, sədaqət, cəsarət və xeyirin şər üzərindəki qələbəsini ustadca nəql edən bir əsərdir. Hadisələr padşahın ölüm ayağında oğlanlarına verdiyi vəsiyyətlə başlayır: qardaşlar növbə ilə üç gün atalarının qəbrini qorumalıdırlar. Böyük qardaşlar qorxub qaçsalar da, kiçik qardaş Şəmil cəsarət göstərib vəsiyyətə əməl edir və bu sınağın mükafatı olaraq sadiq köməkçilərə — ağ, qırmızı və qara sehrli atlara sahib olur. Şəmil öz gücü və ağlı sayəsində gözəl bir qızla evlənir, lakin xoşbəxtliyin qarşısını almaq istəyən mənfi bir qüvvə — qıza on ildir aşiq olan qüdrətli Üçbığ Kosa peyda olur. Şəmil gəlinin evdən bayıra çıxmasını qəti şəkildə qadağan etsə də, böyük gəlinlərin həsədi və ehtiyatsızlığı ucbatından qız zibil atmaq üçün həyətə çıxan kimi Üçbığ Kosa tərəfindən qaçırılır. Sevgilisini xilas etmək qərarına gələn Şəmil, gizlicə düşmənin bağına daxil olur və qızın köməyi ilə Üçbığ Kosanın sürətli miniyi olan üçayaqlı atın sirrini öyrənir.

Çingiz xan

Mişel Yoanqın “Çingiz xan” bioqrafik əsəri köçəri tayfaların dağınıq halda yaşadığı monqol çöllərindən başlayaraq, tarixin ən nəhəng imperiyasının qurulmasına qədər uzanan dramatik bir tarixi yolu işıqlandırır. Müəllif, uşaqlıq illərində Temuçin adı ilə amansız məhrumiyyətlər və xəyanətlərlə üzləşən bir gəncin, daxili iradəsi və hərbi dühası sayəsində necə bütün monqol qəbilələrini vahid bayraq altında birləşdirib "Çingiz xan" (Ulu xaqan) rütbəsini almasını xronoloji ardıcıllıqla təsvir edir. Kitabda Sakit okeandan Xəzər dənizinə, Çindən Şərqi Avropaya qədər uzanan ərazilərin fəthi təkcə qanlı döyüşlər kimi deyil, həm də xaqanın tətbiq etdiyi unikal hərbi strategiyalar, ciddi nizam-intizam və "Yasa" qanunları fonunda təhlil olunur. Yoanq bu əsərdə Çingiz xanın şəxsiyyətindəki ziddiyyətlərə xüsusi toxunur; oxucu qarşısında fəth etdiyi şəhərləri yerlə-yeksan edən amansız bir fatehlə yanaşı, ticarət yollarının təhlükəsizliyini təmin edən, fərqli dinlərə və mədəniyyətlərə dözümlü yanaşan uzaqgörən bir dövlət xadiminin portreti canlanır. Kitab sadəcə bir hökmdarın ömür salnaməsini deyil, həm də onun bu gün belə sirrini qoruyan ölümü və məzarının tapılmaması ilə bitən böyük bir epoxanın dramını bədii-tarixi dillə oxucuya çatdırır.

Zamanın əsirləri

Reyhan Yusifqızının "Zamanın əsirləri" elmi-fantastik romanı məktəblilərin inanılmaz macərasından bəhs edir. Kosmik qəza nəticəsində Yerə düşən yadplanetli Lemi öz evinə qayıtdıqdan sonra bir il keçir. Lakin Aysel, Kənan və Rüstəm adlı dostlar yenidən yadplanetli qızın axtarışına çıxırlar. Bu axtarış zamanı uşaqlar gözlənilmədən zaman maşını vasitəsilə uzaq keçmişə səyahət edirlər. Onlar özlərini bəşəriyyətin ilk dövrlərində – amansız şərtləri olan Daş dövründə tapırlar. Sərt təbiət, vəhşi heyvanlar və saysız-hesabsız təhlükələr məktəbliləri hər addımda izləyir. Uşaqlar ibtidai insan tayfaları ilə qarşılaşır, onların həyat tərzi və kədəri ilə tanış olurlar. Keçmişin bu çətin qanunları fonunda uşaqlar özlərinə ibtidai dostlar qazanmağı bacarırlar. Müasir dövrün uşaqları və Daş dövrünün insanları arasında maraqlı bir ünsiyyət formalaşır. Lakin zamanın əsirinə çevrilən qəhrəmanların gələcəyə qayıtmaq cəhdləri böyük sual altında qalır. Dostlar bu qəddar ibtidai dünyadan xilas olmaq üçün təhlükəli bir sınaqla üz-üzə gəlirlər.

Uşaq meydançası

Rey Bredberinin "Uşaq meydançası" hekayəsi uşaqlıq travmaları, valideyn qorxuları və cəmiyyətin amansız üzü üzərində qurulub. Çarlz Anderhil adlı ata oğlu Cimi uşaq meydançasına aparmalı olur, lakin keçmişdə yaşadığı bullinq və şiddət xatirələri onda dəhşətli qorxu yaradır. Meydançadakı qəribə atmosfer və sirli uşaqlar hadisələri mistik müstəviyə daşıyır. Fədakar ata oğlunu bu qəddar dünyadan qorumaq üçün fövqəltəbii və təhlükəli bir qərar vermək məcburiyyətində qalır.