Şəhərdə qırğı nə gəzir axı

Hekayə dəniz kənarındakı xudmani bir qəhvəxanada oturan iki dostun — müəllif və dostu Açikonun söhbəti ilə başlayır. Bu sakit mühitdə qəfil onların diqqətini şəhərin üzərində uçan və hamını təəccübləndirən bir qırğı çəkir. Şəhər sakinləri, xüsusilə də Açiko, təbiətin vəhşi qanunlarına aid olan bu quşun beton binalar və sıx insan kütləsi arasında nə axtardığını anlaya bilmir, "Şəhərdə qırğı nə gəzir axı?!" deyə təəccüblənirlər. Lakin hadisələr inkişaf etdikcə bu qırğı sadəcə bir quş olmaqdan çıxıb insanın öz təbii köklərindən, doğma mühitindən uzaq düşməsinin, şəhər xaosunda özünə sığınacaq axtaran tənhalığının rəmzinə çevrilir. Dumbadze bu təsadüfi təbiət hadisəsi vasitəsilə müasir insanın şəhər həyatındakı yadlaşmasını, daxili azadlıq axtarışını və cəmiyyətin yad görünən hər şeyə qarşı göstərdiyi qəribə reaksiyaları dərin humanizm və zərif yumorla bir mətnin içində oxucuya çatdırır.

Qatilin axtarılması

Hekayə, paytaxtda törədilmiş müəmmalı bir qətldən sonra polis idarəsinin cinayətkarın izinə düşməyə imkan verə biləcək hər hansı bir məlumat üçün min kron mükafat vəd etməsi ilə başlayır. Bu rəsmi elandan dərhal sonra polis idarəsində böyük bir xaos yaşanır. Vəd olunan min kronluq mükafatı əldə etmək istəyən yüzlərlə acgöz və işsiz-gücsüz şəxs, heç bir real əsası olmayan, tamamilə uydurma və gülünc ifadələr vermək üçün səhərdən axşamadək polisin zəhləsini tökür. Polis rəhbərliyi isə bütün bu mənasız ifadələri böyük bir ciddiyyətlə qeydə alır və "sınanmış polis metodları" ilə bu ifadələrin içindən qatilin izini tapacaqlarını düşünür. İnsanlar mükafatı almaq üçün qonşularını, şübhəli görünən hər kəsi ittiham edir, dövlət orqanları isə yaranan kağız yığınlarının içində bataraq real cinayətkarı tapmaq əvəzinə absurd bir bürokratik oyunun iştirakçısına çevrilirlər.

Nyumanın quyusu

Qana xalqının məşhur mifoloji nağılı olan "Nyumanın quyusu", ağıl, hiyləgərlik və mənəvi cəza mövzusunu heyvanlar aləminin münasibətləri fonunda işıqlandıran, Şərqi və Qərbi Afrika folkloruna xas klassik bir ibrətamiz əsərdir.Nağılda hadisələr böyük bir quraqlıq dövründə cərəyan edir. Meşədə su tükəndiyi üçün bütün heyvanlar — aslan, fil, bəbir və digərləri toplanaraq birlikdə dərin bir su quyusu qazmağa qərar verirlər. Heyvanlar gecə-gündüz fədakarlıqla çalışdığı halda, tənbəl və lovğa dovşan müxtəlif bəhanələr gətirərək işləməkdən boyun qaçırır. Böyük əziyyətdən sonra quyudan şirin və soyuq su çıxır. Quyunun qazılmasında iştirak etməyən dovşana sudan içmək qadağan edilir və quyunun başına növbə ilə güclü gözətçilər təyin olunur. Lakin hiyləgər dovşan hər gecə bir oyun quraraq gözətçiləri aldadır, onları bağlayır və quyunun suyundan gizlicə həm içir, həm də orada çimir.

Niyə donuzların buynuzları yoxdur

"Niyə donuzların buynuzları yoxdur" nağılı, heyvanların təbiətdəki fiziki xüsusiyyətlərinin mənşəyini lovğalıq, acgözlük və cəza motivləri ilə izah edən klassik bir etioloji heyvan nağılıdır.Nağılın süjetinə görə, qədim zamanlarda donuzların başının üstündə çox gözəl, şaxəli və möhkəm buynuzları varmış. Lakin donuz öz buynuzları ilə lovğalanaraq meşədəki digər heyvanları incidir, yerə tökülən palıd qozalarını və kökləri qazıb yeyərkən acgözlük nümayiş etdirirmiş. Bir gün o, digər heyvanların payını da əllərindən almaq üçün buynuzları ilə torpağı daha dərindən eşməyə və hər kəsə meydan oxumağa başlayır. Onun bu təkəbbürünə və acgözlüyünə qəzəblənən Meşə Hökmdarı donuzu cəzalandırmaq qərarına gəlir.

Mıxlanmış qapı

Xulio Kortasarın "Mıxlanmış qapı" hekayəsi, yazıçının magik realizm üslubunda qələmə aldığı, reallıqla xəyalın, mistika ilə psixoloji gərginliyin sərhədlərini itirən sirli bir əsərdir. İşgüzar səfərlə Montevideoya gələn Petrone, sakitliyi və kimsəsizliyi səbəbindən "Servantes" otelində otaq kirayələyir. Otaqdakı köhnə qarderobun arxasında qonşu otağa açılan, lakin istifadəsiz qalıb mıxlanmış bir qapı aşkar edir. İlk gecədən etibarən hər gecə saat 02:30 radələrində həmin qapının arxasından gələn zəif bir körpə ağlaması və onu sakitləşdirməyə çalışan qadın səsi eşidir. Lakin otel rəhbəri israrla bildirir ki, yan otaqda heç bir uşaq yoxdur və orada yalnız tənha bir qadın yaşayır. Yuxusuzluqdan və bu mistik səslərdən bezən Petrone, növbəti gecə qapıya yaxınlaşıb hirsindən uşaq ağlamasını təqlid edir; bu qəfil reaksiyadan sarsılan qonşu qadın dərhal oteli tərk edir. Qadın getdikdən sonra otel rəhbəri Petroneni sakit yatacağı ilə bağlı arxayın etsə də, o, həmin gecə qonşu otaq tamamilə boş olduğu halda, mıxlanmış qapının arxasından yenidən həmin körpə ağlamasını eşidir.