Parfümer - I HİSSƏ

XVIII əsr Fransasının tarixi və mistik atmosferində cərəyan edən bu əsər, bənzərsiz bir duyğu fəlsəfəsini mövzu alır. Hekayənin mərkəzində, dünyadakı bütün qoxuları ən incə detalına qədər hiss etmək qabiliyyətinə malik, lakin özünə məxsus heç bir qoxusu olmayan gənc bir ətir ustasının axtarışları dayanır. O, ətrafındakı dünyanı vizual obrazlarla deyil, tamamilə qoxuların dili ilə kəşf edir.Bu qeyri-adi istedad onu Parisin qədim ətriyyat emalatxanalarından, sənətin sirlərini öyrənəcəyi Grasse şəhərinə qədər aparır. Baş qəhrəmanın tək bir məqsədi var: insan şüuruna və duyğularına birbaşa təsir edə biləcək, saf gözəlliyi və heyranlığı simvolizə edən dünyanın ən mükəmməl ətrini yaratmaq. Bu ideal formulu tapmaq üçün o, təbiətin, nadir çiçəklərin və insanın gizli cövhərini (essensiyasını) toplamaq üçün bədii, sirli və ehtiraslı bir sənət səyahətinə çıxır. Əsər, sənətin sərhədlərini, insanın daxili tənhalığını və mükəmməllik axtarışının yarada biləcəyi böyük təsiri fəlsəfi bir dillə təqdim edir.

Yaxşılıq

İsi Məlikzadənin "Yaxşılıq" hekayəsi, təmizqəlbli bir sürücünün xoş niyyətlə etdiyi fədakarlıqların qarşılığında aldığı nankorluq və mənəvi peşmanlıq dramından bəhs edir.Hekayənin mərkəzində dayanan Kərim, idarənin köhnə maşınını işlədən və ətrafındakı hər kəsə təmənnasız kömək etməyə çalışan sadə bir insandır. Lakin onun bu sonsuz xeyirxahlığı zaman keçdikcə insanlar tərəfindən bir vəzifə kimi qəbul edilməyə başlayır və sui-istifadə olunur. İnsanların acgözlüyü və laqeydliyi ilə toqquşaraq ruhən sarsılan qəhrəman, əslində yaxşılıq etməyin bəzən insanı necə çıxılmaz və ağrılı bir tənhalığa sürüklədiyini dərk edir. Əsər, cəmiyyətin mənəvi aşınmasını və təmiz duyğuların real həyatın sərt reallıqları qarşısındakı acizliyini səmimi əyalət koloriti ilə oxucuya təqdim edir.

Yaşasın demokratiya

İsi Məlikzadənin "Yaşasın demokratiya" hekayəsi, sovet imperiyasının çöküşü ərəfəsində Azərbaycanın əyalət mühitində baş qaldıran siyasi oyanışı və onun doğurduğu ictimai xaosu satirik bir dillə canlandırır.Yovşanlı kəndinin sakinləri "demokratiya" və "azadlıq" şüarları altında rayon mərkəzindəki inzibati binanın qarşısına toplaşaraq, illərdir daxillərində yığılıb qalan narazılıqları kütləvi iğtişaş və qiyama çevirirlər. Lakin hər kəsin bu yeni anlayışı özünəməxsus şəkildə — qanunsuzluq, şəxsi intriqalar və özbaşınalıq kimi başa düşməsi prosesləri tamamilə idarəolunmaz və məzhəkəli bir nöqtəyə gətirir. Müəllif kütlə psixologiyasını, köhnə sistemlə yeni dövrün toqquşmasını və cəmiyyətin total şüursuzluq vahiməsini özünəməxsus sağlam ironiya və səmimi təhkiyə ilə oxucuya təqdim edir

Üç oğlu müharibədən qayıtmayan kişi

Ramiz Rövşənin "Üç oğlu müharibədən qayıtmayan kişi" hekayəsi, müharibənin gətirdiyi amansız ağrını, sonsuz gözləntini və bir atanın tənhalığını fəlsəfi-metafizik çalarlarla canlandıran sarsıdıcı bir mətndir.Hekayənin mərkəzində dayanan Həsən kişinin bu dünyada yeganə təsəllisi, canından çox sevdiyi kəhər atıdır. Müharibəyə yollanan üç oğlu – Əfrayıl, İsmayıl və İsrəfildən illərdir heç bir xəbər-ətər ala bilməyən qoca ata, öz daxili dünyasında qəribə bir inanc yaşadır: o, kənddən aparılan həmin kəhər atın döyüş meydanında oğullarına yoldaşlıq etdiyini və onlardan bir məktub, bir nişanə gətirəcəyini gözləyir. İnsanın ümidə sığınma instinktini, gözləməyin gətirdiyi ağır mənəvi zülmü və heyvanla insan arasındakı mistik bağlılığı simvolik dillə təsvir edən əsər, oxucunu taleyin qaçılmaz həqiqətləri ilə baş-başa buraxır

Öksüz yaxud son busə

Əli bəy Hüseynzadənin "Öksüz, yaxud son busə" hekayəsi, yüksək ideallar uğrunda könüllü olaraq cəbhəyə yollanan Daşdəmir adlı cəsur bir atanın və onun arxada qalan qızı Altunsaçın dramatik taleyindən bəhs edir.Müharibə meydanında ağır yaralanaraq xəstəxanaya gətirilən baş qəhrəman, ömrünün son anlarında ölüm qorxusundan deyil, geridə buraxdığı yeganə qızının müqəddəratı üçün daxili narahatlıq keçirir. Onun şəfqət bacısı vasitəsilə qızına göndərdiyi son vəsiyyəti və məktubu xalqın mənəvi ucalığını, namus, əxlaq və milli kimlik prinsiplərini silsilə nəsihətlərlə gənc nəslə ötürür. Əsər, fərdin öz taleyini millətin gələcəyinə əmanət etməsinin və bir atanın övladına olan sarsılmaz, müqəddəs sevgisinin fəlsəfi təhlilidir.