Kler Mister Lyuboşitsin yanına gəlib Tanrını axtardığını deyəndə əvvəlcə bu, sirli detektiv işi kimi görünür. Sonra məlum olur ki, o adi “müştəri” deyil və özünü başqa adla təqdim edib. Klerin tələbə olması da hekayənin fəlsəfi tərəfini gücləndirir — gənclik, sual vermək, məna axtarmaq, Tanrını anlamaq cəhdi. Mister Lyuboşits isə buna baxmayaraq hər şeyi yenə detektiv qaydaları ilə həll etməyə çalışır:

Gənc markiz Silvio Borghi görmə qabiliyyətini itirir və uzun müddət qaranlıq dünyada yaşamağa məcbur olur. Bu müddətdə ona qulluq edən Lydia adlı qızın səsi Silvio üçün xüsusi məna daşımağa başlayır. O, qızı heç görmədən onun haqqında öz xəyalında ideal bir obraz yaradır və zaman keçdikcə ona bağlanır. Daha sonra həkimlərin köməyi ilə Silvionun gözlərinin sağalma ehtimalı yaranır. O, yenidən görməyə başlayanda isə xəyalında yaratdığı obrazla gerçək insan arasında fərqlərin olduğunu anlayır. Bu vəziyyət Silvionu daxili tərəddüd qarşısında qoyur və ona göstərir ki, insan bəzən başqalarını olduğu kimi yox, öz təsəvvür etdiyi kimi qəbul edir.

Xə­bər əlüs­tü ya­yıl­dı; ki­mi de­di te­leq­ram gə­lib, kimi de­di səh­vin var, zəng vu­rub­lar. Ki­mə gə­lib, kim da­nı­şıb, kim­nən da­nı­şıb - bir bu­nu so­ru­şan yox idi. Ka­rıx­maq­dan, öz­lə­ri­ni itir­mək­də­niy­di. Bil­mir­di­lər ha­ra get­sin­lər, ge­dib ney­lə­sin­lər. İn­di elə bi­lə­sən, bü­tün kənd bir ca­nıy­dı, bir adam idi - bu adam da yüz yo­lun bir ay­rı­cın­da qal­mış­dı, elə bi­lə­sən üst­dən sel gə­lir­di, onu haq­la­yır­dı. Bu adam da qa­çar­dı, sel­dən so­vu­şa bi­lər­di, an­caq otu­rub fi­kir­lə­şir­di ki, mə­ni apar­sa, da­şa çırp­ma­sa, bo­ğul­ma­sam, se­lin əlin­dən ha­yan­da qur­ta­ra­ram, qur­ta­rıb ney­lə­yə­rəm. Yox, heç kim ya­lan­dan bu cür söz bə­zə­mə­di. Səi­din öl­mə­yi, yə­qin ki, düz idi. Kənd­dən o boy­da pro­fes­sor çı­xa, on­dan da be­lə xə­bər gə­lə-bu­nun dəh­şə­ti, va­hi­mə­si, tək­ba­şı­na çə­kil­məz ağ­rı­sı ev-ev, qa­pı-qa­pı ha­mı­nı bir ye­rə yığ­dı. Ne­çə il­lə­rin in­cik­li­yi, Səi­din bur­dan çı­xa­lı kən­də dön­mə­mə­yi­nin qəl­bə dəy­mə­si, göy­nət­mə­si, çox şey, elə bil, ol­ma­mış­dı. Gö­rə­sən, doğ­ru­dan­mı, Sə­id ölüm aya­ğın­da nə­yi­sə ya­dı­na sal­mış­dı, de­miş­di ki, onu bur­da-kənd­də bas­dır­sın­lar?

Biri varımış, biri yoxumuş, bir padşah varımış. Bu padşahın üç oğlu varmış. Lap kiçiyinin adı Bəhrəm idi. Qəzayi-rəbbani bir gün padşahın gözləri tutuldu. Nə qədər həkim gəldisə, çarə tapılmadı. Axırda padşah böyük münəccimlərini çağırıb taleyinə baxdırdı. Qoca münəccimlərdən birisi dedi: – Padşahım sağ olsun, gözlərinizin çarəsi tapılar, ancaq müşküllüknən. Lap uzaq vilayətdə ağ çeşmə adında bir bulaq var. O bulağın daşından gətirib gözlərinə sürtsən, yaxşı olar. Padşah oğlanlarını çağırıb əhvalatı onlara bildirdi. Oğlanlarının üçü də həmin daşın dalınca getdilər. Bir neçə mənzil yol getdikdən sonra qabaqlarına üç yol rast gəldi. Bu yolların birisinin üstündə yazılmışdı: “Axtaran tapar”. İkincisində yazılmışdı: “Get, ağıllı ol, gəl”, üçüncüsündə yazılmışdı: “Gedən gəlməz”. Qardaşlar çox fikir elədilər ki, bu yolun hansıynan getsinlər. Böyük qardaş axtaran-tapar yoluynan getdi. Ortancıl qardaş get, ağıllı ol, gəl yoluynan getdi. Kiçik qardaş Bəhrəm də gedər-gəlməz yoluynan getdi.

Şan-şöhrətinin zirvəsində həyatının çiçəkləndiyi bir dövrü yaşayan və son dərəcə paxıl insan olan bəstəkar Auqusto Qorca bir axşam öz məhəllələrində tək-tənha gəzişərkən hansısa böyük evdən gələn fortepiano səslərini eşitdi. Auqusto Qorca ayaq saxladı. Bu müasir, ancaq nə onun, nə də həmkarlarının bəstələdiklərinə bənzəməyən fərqli bir musiqi idi; buna oxşar bir şeyi o heç vaxt eşitməmişdi. Dərhal heç ayırd da etmək olmurdu ki, bu ciddimi, yoxsa yüngülmü musiqidir; o, özünün bir qədər sadəliyi ilə bəzi xalq təranələrini xatırlatsa da, onda acı bir istehza duyulur, sanki zarafatla səslənsə də, daxilindəki sarsılmaz inamdan xəbər verirdi. Ancaq Qorca, hər şeydən öncə, - bu musiqinin dəst-xəttindən heyrətə gəldi. O, harmoniyanın bütün köhnə qayda-qanunlarından azad idi, bəzən sərt və inadlı olsa da, eyni zamanda, ən kamil ifadə səviyyəsinə yüksəlirdi.