Məşhur rus yazıçısı Aleksandr Kuprinin (1870-1938) “İnsan qənimi” povesti rus fəhləsinin çətin, əzablı həyatına həsr olunmuşdur. Burada tikintidə əzab-əziyyətlə çalışan fəhlələrin əmək şəraiti, az əməkhaqqı qarşılığında səhərdən-axşama qədər çalışmaları, sağlamlıqlarının məhv olması kimi həyat həqiqətləri real əksini tapıb. Əsərin qəhrəmanı Bobrov da bu fəhlələrdən biridir. O, saf məhəbbətlə gözəl Ninaya aşiq olur. Qız isə bu saf sevgini, gəncliyini yaşlı Kvaşninin var-dövlətinə satır.

1862-ci ildə dərc olunan “Nalayiq məzəli əhvalat” Dostoyevskinin satirik üslubda yazılmış əsəridir. Əsər dövlət müşaviri, 43 yaşlı general İvan İliç Pralinskinin “humanizm” göstərmək ideyası ilə öz işçisinin toyuna gəlməsindən və bu “humanizm”in onu necə rüsvay edərək gülünc vəziyyətə salmasından bəhs edir. Əsərdə eyni zamanda Pseldonimovun timsalında “kiçik adam”ların həyat şəraiti, toy atmosferi və Peterburqun “alt” təbəqəsinin yaşam tərzi acınacaqlı və dəhşətli tərzdə böyük ustalıqla ifşa olunur.

Balzak yaradıcılığının mükəmməl nümunələrindən biri ­– “Polkovnik Şaber”. Əsər hamının müharibədə ölmüş bildiyi zabit Şaberin ağrılı-acılı həyatından bəhs edir. Dəhşətli döyüşlərdə möcüzəvi şəkildə sağ qalmağı bacaran Şaber “ölü” qalmağı seçir. Çətinliklərlə vəkil Dervilin köməyi ilə itirdiklərini geri qaytarmaq istəyən Şaber var- dövlətini mənimsəyib başqasına ərə gedən arvadına diriliyini sübut edə bilmir.

Bazar günü, gözəl bir yaz səhəri idi. Gənc tacir Georq Bendeman çay kənarındakı yastı damlı balaca evin alt qatında, öz kabinetində oturmuşdu; bir-birindən yalnız rəngi və hündürlüyü ilə seçilən belə evlər sahil boyunca sıralanıb gedirdi. O, xaricdə yaşayan dostuna təzəcə yazıb tamamladığı məktubu tələsmədən zərfə qoydu, sonra masaya dirsəklənib pəncərədən çaya, çay üzərindəki körpüyə və qarşı sahildə yaşıllaşmağa başlayan yastı təpələrə göz gəzdirdi.

Biri var idi, biri yox idi. Simlada kasıb, lakin namuslu yerli hakimin gözəl bir qızı var idi. Qız ləyaqətli, mehriban idi, ancaq öz qüdrətini başa düşmür və ondan istifadə edə bilmirdi. Anası, bütün yaxşı analar kimi qızının gələcək taleyi üçün narahat idi. Simlada subay və komissar vəzifəsində işləyən bir adam yaşayırdı. O, bəylik kürsüsünə ən yağlı tikə idi, lakin yaraşıqsız və hətta kifir idi. Bu Asiyada tapıla bilən ən çirkin adam idi. Adı Saqqot idi, Barr-Saqqot, ya da bütöv desək, Entoni Barr-Saqqot. Xidməti münasibətdə Hindistanın ən yaxşı hökumət məmurlarından biri idi. İnsani münasibətdə isə tez-tez aşiq olan qorilla. İltifatlı diqqətini xanım Beytona tuşlayanda, əminəm, o, sevincdən göz yaşı axıtmışdı ki, Tale onu bu qoca yaşında bəxtəvər etdi.