Xoş keçən məclis

Alberto Moravianın İtaliya mühitini əks etdirən bu satirik əsərində altı nəfərlik bir dost qrupunun bir araya gələrək keçirdiyi maraqlı bir axşamdan bəhs olunur. Hadisələr qrupun bir az gərgin xasiyyətli dostları Sirionu məclisə dəvət etməsi və restoran seçimini qənaətcil Amilkarenin öhdəsinə buraxması ilə başlayır. Onlar köhnə, kimsəsiz küçələrdən keçərək gözləntilərindən çox uzaq olan, sadə bir məkana daxil olurlar. Yemək seçimi, xidmətin ləngliyi və xırda anlaşılmazlıqlar ucbatından hər kəsin əhvalı tədricən pisləşir, səmimi başlayan söhbətlər isə yerini gərgin dialoqlara verir. Müəllif bəsit bir şam yeməyi fonunda insanların daxili xarakterini, gizli eqolarını və xırda sosial ziddiyyətləri böyük ustalıqla ortaya qoyur. Adı bəxtəvər görünsə də, əslində ironiya ilə dolu olan bu məclis, insan münasibətlərinin və süni nəzakət qaydalarının nə qədər kövrək olduğunu göstərən maraqlı bir yekunla başa çatır.

Sonsuz İntizar

Frensis Skott Fitsceraldın "Sonsuz intizar" hekayəsi müalicə mərkəzində qalan gənc və zərif missis Kinqin həyatından bəhs edir. Uzun müddətdən sonra vəziyyəti düzələn qadına həkimlər tərəfindən gözəl bir imkan yaradılır; o, sadiq ömür-gün yoldaşı Çarlz ilə birlikdə beş günlük qısa bir səyahətə çıxa biləcəkdir. Bu xəbəri böyük coşqu ilə qarşılayan missis Kinq sevimli mavi donunu geyinir, çantasını hazırlayır və mərkəzin qəbul otağında onun gəlişini gözləməyə başlayır. Lakin qəfil bir hadisə nəticəsində Çarlz görüşə gələ bilmir və gənc qadının yanına vaxtında çata bilmir. Qadının həssas duyğularını qorumaq istəyən həkimlər ona reallığı tam demir, sadəcə yoldaşının bu gün gələ bilməyəcəyini söyləyirlər. Bu xəbər gənc qadının düşüncəsində zaman anlayışını dondurur. İllər keçsə də, missis Kinq hər gün eyni saatda mavi donunu geyinib çantasını götürür və qəbul otağına enərək yolunu gözlədiyi insanı sonsuz bir ümidlə gözləməyə davam edir.

İnsanın doğulması

Əsər, 1892-ci ildə Rusiyadakı aclıqdan qaçaraq Qafqaza köç edən insanların ağır taleyini təsvir edir. Gənc bir yolçu (müəllif) kimsəsiz dəniz sahilində doğum sancıları çəkən tənha bir kəndli qadına rast gəlir. O, heç tərəddüd etmədən qadına doğuşda kömək edir və balaca bir oğlan uşağını dünyaya gətirir. Bütün aclığa, səfalətə və təbiətin vəhşiliyinə rəğmən, bu yeni həyatın gəlişi hər ikisinə sonsuz bir fərəh və yaşamaq coşğusu bəxş edir. Müəllif bu hadisə ilə həyatın hər cür çətinliyə qalib gələn mütləq gücünü və humanizmi tərənnüm edir.

Çarın monoloqu

Əsər, Rusiya çarı II Nikolayın səhər tezdən güzgü qarşısında tamamilə çılpaq dayandığı an daxilində apardığı fəlsəfi mülahizələrdən bəhs edir. Çar çılpaq bədəninə baxaraq etiraf edir ki, o, əslində milyonlarla sıravi insandan heç nə ilə fərqlənməyən aciz bir varlıqdır. Onun mütləq hakimiyyətini, xalqın ona göstərdiyi qorxu və ilahi ehtiramı təmin edən şey daxili ləyaqəti deyil, sadəcə əyninə geyindiyi bərbəzəkli imperator paltarları və titullarıdır. Monoloq boyu çar, Romanovlar sülaləsinin bu hakimiyyəti əsrlər boyu qətllər, sürgünlər və amansızlıqla əldə saxladığını və xalqın bu zülmə kor-koranə itaət etdiyini acı bir dillə etiraf edir. Müəllif çarın bu gizli fikirləri vasitəsilə monarxiya rejimini, saxta vətənpərvərlik anlayışını və geyimin kütlələri aldatmaq gücünü kəskin şəkildə satira atəşinə tutur.

Toto

Əsər uşaqlıqda quldurların hücumuna məruz qalan və inəyin oğurlanması barədə heç kimə danışmasın deyə dili kəsilərək lal qoyulan Toto adlı sıravi kəndli oğlanın acı taleyindən bəhs edir. Bu qəddar hadisədən sonra evdən uzaqlaşaraq bədhebət, vəhşi bir heyvan kimi qapalı və aqressiv böyüyən Totonu küçə uşaqları daim ələ salır və daddırırlar. İnsanlardan uzaq qaçan bu kimsəsiz gəncin həyatındakı yeganə təsəlli və sevgi nöqtəsi, ona şəfqət göstərən Ninni adlı kiçik bir qız uşağı olur. Qışın sərt soyuğu düşəndə Toto Ninnini də yanına alaraq uzun müddətdir görmədiyi anasının köhnə daxmasına tərəf yola düşür. Lakin müəllifə xas naturalist qəddarlıqla bitən əsərin sonunda, qar fırtınasına düşən Toto və balaca Ninni evə çata bilməyib donaraq faciəvi şəkildə həlak olurlar.