Uzun, çox uzun küçə boyunca

Dahi alman yazıçısı Volfqanq Borxert 1921-ci ildə anadan olmuşdur. O uşaqlıqdan sənətə, ədəbiyyata böyük maraq göstərmişdir. Bu maraq da onu sənətə yaxınlaşdırmışdır. O çox istedadlı, savadlı bir yazıçı idi. Onun istedadı özünü əsərlərində göstərir. Dahi yazıçı "Rus qarı", "Torpaq", "Milad töhfəsi" kimi əsərlərin müəllifidir.

Saxta əsginas

Kiminsә çağırdığını eşidәndә mәn Riçorcimento meydanından keçirdim. – Ey, cavan oğlan, işlәr necә gedir? Bu, Stayano idi. Via del Qamberrodakı qara bazarda siqaret satdığımız vaxtlar onunla curluq edirdik. Stayanonun yaxşı geyindiyi gözümә dәrhal sataşdı. Ona bildirәndә ki, bәs hazırda bekar gәzirәm, heç nәylә mәşğul olmuram (mәnim heç bir peşәm yox idi, bu sәbәbdәn özümü işsiz adlandıra bilmәzdim), köhnә dostum qoluma girib dedi ki, mәnimçün gündәlik qazancı min, iki min, bәlkә dә üç min lirә olan rahat iş tapa bilәr. Soruşdum ki, necә? O, çox uzaqdan başladı. Dedi ki, bәs çәtin zamanlar gәlib, indi hәa әlindә peşәsi olan vә öz sәnәtini yaxşı bacaranlar da gündәlik bir parça çörәyini qazana bilmir; söylәdi ki, hazırkı vaxtda guya adamlar iki tәbәqәyә bölünüb: ürәklilәrә vә ürәksizlәrә – cәsarәti olanlar hәmişә uğur qazanır, olmayanlar isә ömürlük әfәl vәziyyәtdә qalırlar.

Qara pişik

Yazmağa hazırlaşdığım bu dəhşətli əhvalata inanacağınızı düşünmürəm, heç sizi buna inandırmaq iddiasında da deyiləm. Duyğularımın özü-özünü inkar etdiyi bir halda bunu başqalarından gözləməyim dəlilik olardı. Amma mən dəli deyiləm, heç yuxu da görmürəm. Lakin bir sabah öləcəyimi düşünəndə bu gün ruhumu bu ağır yükdən xilas etmək istəyirəm. Məqsədim adi məişət hadisələrini yığcam şəkildə, şərhsiz ortaya qoymaqdır. O hadisələr ki, öz nəticələri ilə məni dəhşətə gətirdi, əzab verdi və məhv etdi. Nə isə...onları izah etməyə çalışmayacağam. Bu hadisələr mənə dəhşətdən başqa bir şey vermədi, halbuki bəlkə başqalarına o qədər dəhşətli görünməyə də bilərdi. Bəlkə kiminsə dərrakəsi mənim təxəyyülümü bayağı bir nağıl hesab edəcək. Bəziləri isə həyəcansız və soyuqqanlı qarşılayacaq. Düşünəcək ki, nəql edəcəyim bu hekayət əslində bir-birlərini təbii şəkildə izləyən hadisələr zəncirindən başqa bir şey deyil.

Kilimancaro qarları

Ernest Heminqueyin “Kilimancaro qarları” hekayəsində Harri obrazı, onun aiqbəti bir növ Heminqueyin öz aqibətidir. Ona görə də ömrünün son illərini ruh düşkünlüyü ilə yaşayan Heminquey barədə bəzən deyilir ki, onun aqibəti yaratdığı Harri obrazının aqibətidir. “Kilimancaro qarları” hekayətində deyilir: “…Orada, irəlidə o, göz önünə pərdə çəkib bütün dünyanı görünməz edən, günəşin şəfəqləri altında bəyazlığı göz deşən ağlasığmaz dərəcədə parlaq, başı göylərə qalxıb dirənmiş kvadrat şəkilli nəhəng Kilimancaro zirvəsini gördü. Onda başa düşdü ki, bu yer elə onun üz tutub getdiyi həmin yerdir…” Harrinin də, Heminqueyin də üz tutub getdiyi yer elə həmin yerdir.

İstəklilər

1835-ci ildə Andersenin birinci nağıllar məcmusu nəşr olundu. Nağılçının istedadı nəhayət özünü göstərdi. Andersendən dramaturgiyada və aktyorluqda heç nə alınmasa da, o özünü nağılda göstərməyi bacardı. Onun bacarığı səhnə üçün deyil, nağıl üçün lazım gəldi. Çin imperatorundan tutmuş yamayan iynəyə qədər hər şeyi yeni bir şəklə çevrilmək bacarığı, gözəl yaddaş, improvizasiya bacarığı, şairliyi və hər təzəliyə və qəribəliyə olan sevgisi, tükənməz mehribançılığı «Düyməcik» və «Qar kraliçası», «Eybəcər ördək balası» və «Bülbül» kimi nagılların yazılmasında lazım gəldi.