Alber Kamünün "Cəmilənin küləyi" essesidir, insanın təbiət qarşısındakı mənəvi tənhalığını və varlığın müvəqqəti xarakterini Əlcəzairin qədim Roma xarabalıqları fonunda təsvir edir.Müəllif Cəmilə şəhərində qarşılaşdığı yandırıcı günəş və şiddətli külək vasitəsilə insan ruhunun sükutla imtahanını, eləcə də ölümün qaçılmaz həqiqətini fəlsəfi süzgəcdən keçirir. Təbiətin əzəməti qarşısında hər şeyin donub qaldığı bu viranəlikdə Kamü, insanın öz faniliyini qəbul etməklə qazandığı daxili azadlığı və absurd varlıq mübarizəsini poetik, dərin sənədli bir dillə oxucuya çatdırır.

Yusif Səmədoğlunun "Astana" hekayəsi, vicdan əzabı və təqib olunma qorxusu arasında sıxılıb qalan bir sovet məmurunun həyatındakı son kabusvari gecəni təsvir edir.Anasının ölümündən sonra daxili dayağını itirən və sistemin çirkin çərxində qazandığı haram sərvətin mənasızlığını anlayan baş qəhrəman, törətdiyi haqsızlıqların ağır mənəvi yükü ilə üz-üzə qalır. Gecə yarısı zəng çalan sirli bir telefon onun üçün qaçılmaz sonun başlanğıcı olur. Rejimin amansız cəza mexanizmindən qaçış olmadığını və rüsvayçılıqla həbs olunacağını başa düşən qəhrəman, qaranlıq otağında tapançası ilə baş-başa qalaraq öz taleyinin və həyatının ən ağır astanasını keçməyə məcbur olur.

Məşhəd məscidlərinin birindən camaat dəstə-dəstə çıхıb dağılırdı. Yоlun о tay-bu tayında hasar təşkil еdən dilənçilər, kоr və şillər, qоlları kəsilmiş cahıl və ahıllar camaatı əhatə еdərək sədəqə diləyirdilər. Dilənənlər arasında bir çох rübəndli qadınlar da vardı. Bunların bəzisi kişiləri: "Ağa, siğə miхahi?” – dеyə yan küçələrə dоğru izləyirdi. Kimi qadınların təkliflərinə razı оlaraq, arхalarınca gеdir, kimi məna vеrməyib, оnlardan uzaqlaşmağa çalışırdı. Kənardakı hоvuzun yanında uca bоylu, ağ rübəndli bir qadın durub, gözlərini məscidin qapılarına dikmişdi. Yеnə хalq məsciddən aхın-aхın çıхıb, yan küçələrə yayılırdı. Bir də, məscidin qapısında qara хətli, ipək cübbəli, gənc bir mərsiyəхan göründü. Məğrur bir halda sağ tərəfə yönəlib, nəlеynini gеydi və iki əli ilə tirmə sarığını düzəltdi, sоnra gümüş başlı əsasını mücеirdən alıb, yavaş addımlarla məscidin səkisindən aşağı еnməyə başladı. Hоvuzun kənarında duran qadın bunu görər-görməz arхasınca gеtməyə başladı. Mərsiyəхan dar və əyri küçələri birər-birər kеçərkən qadın da оnu təqib еtdi. Tənha bir timçədə qadın mərsiyəхana yanaşıb durdu.

Adsız bir riyaziyyatçı və ixtiraçı (Zaman Səyyahı) öz laboratoriyasında dördüncü ölçüdə hərəkət etməyə imkan verən bir maşın hazırlayır. O, bu cihazla gələcəyə — bizim eranın 802 701-ci ilinə səyahət edir. Səyyah gələcəkdə bəşəriyyətin inkişaf edib ucalacağını gözləsə də, tamamilə fərqli və acınacaqlı bir mənzərə ilə qarşılaşır. İnsan nəsli yerüstündə yaşayan zəif, qayğısız, tənbəl Eloylar və yeraltında yaşayan, qaranlıqdan qorxan və vəhşi heyvanabənzər Morloklar olmaqla iki tam fərqli sinfə bölünmüşdür. Səyyah öz zaman maşınını itirdikdən sonra bu təhlükəli gələcəkdə sağ qalmaq və öz dövrünə qayıtmaq üçün yollar axtarmağa başlayır.

"Tarixi rəvayətlər" kitabı, qədim dövrlərin zəngin keçmişini bədii hekayələr və əfsanələr vasitəsilə təqdim edən maraqlı bir topludur. Əsər real tarixi hadisələri, hökmdarların qərarlarını və fədakarlıq nümunələrini əhatə edərək, vətənpərvərlik və ədalət kimi mövzuları axıcı dillə işıqlandırır.