Şeytan

Lev Tolstoyun bu dramatik əsəri cəmiyyətdə böyük hörmət qazanan, xeyirxah və zəhmətkeş mülkiyyətçi Yevgeni İrtenyevin daxili dünyasındakı ziddiyyətlərdən bəhs edir. Atasından qalan borclu təsərrüfatı bərpa etmək üçün kəndə köçən Yevgeni, buradakı tənha həyatında yerli kəndli qadın Stepanida ilə qısamüddətli bir əlaqə qurur. Daha sonra o, öz mühitindən olan nəzakətli və xeyirxah Liza ilə evlənərək nümunəvi, xoşbəxt bir ailə həyatı qurur. Lakin bir müddət sonra Stepanidanın onların mülkündə işçi olaraq yenidən görünməsi Yevgeninin daxili dincliyini alt-üst edir. Keçmiş bəslədiyi güclü duyğular və arzular onun düşüncəsini yenidən əsir alır. O, ailəsinə olan sədaqəti ilə daxilində oyanan bu güclü, maneolunmaz cazibə qüvvəsi arasında çıxılmaz vəziyyətdə qalır. Əsər insanın iradəsi ilə onun daxili dünyasını idarə edən gizli, təhlükəli istəklər — yəni insanın öz daxili "şeytanı" arasındakı amansız mübarizəni, mənəvi dəyərlərin kövrəkliyini ustadca nümayiş etdirir.