Xə­bər əlüs­tü ya­yıl­dı; ki­mi de­di te­leq­ram gə­lib, kimi de­di səh­vin var, zəng vu­rub­lar. Ki­mə gə­lib, kim da­nı­şıb, kim­nən da­nı­şıb - bir bu­nu so­ru­şan yox idi. Ka­rıx­maq­dan, öz­lə­ri­ni itir­mək­də­niy­di. Bil­mir­di­lər ha­ra get­sin­lər, ge­dib ney­lə­sin­lər. İn­di elə bi­lə­sən, bü­tün kənd bir ca­nıy­dı, bir adam idi - bu adam da yüz yo­lun bir ay­rı­cın­da qal­mış­dı, elə bi­lə­sən üst­dən sel gə­lir­di, onu haq­la­yır­dı. Bu adam da qa­çar­dı, sel­dən so­vu­şa bi­lər­di, an­caq otu­rub fi­kir­lə­şir­di ki, mə­ni apar­sa, da­şa çırp­ma­sa, bo­ğul­ma­sam, se­lin əlin­dən ha­yan­da qur­ta­ra­ram, qur­ta­rıb ney­lə­yə­rəm. Yox, heç kim ya­lan­dan bu cür söz bə­zə­mə­di. Səi­din öl­mə­yi, yə­qin ki, düz idi. Kənd­dən o boy­da pro­fes­sor çı­xa, on­dan da be­lə xə­bər gə­lə-bu­nun dəh­şə­ti, va­hi­mə­si, tək­ba­şı­na çə­kil­məz ağ­rı­sı ev-ev, qa­pı-qa­pı ha­mı­nı bir ye­rə yığ­dı. Ne­çə il­lə­rin in­cik­li­yi, Səi­din bur­dan çı­xa­lı kən­də dön­mə­mə­yi­nin qəl­bə dəy­mə­si, göy­nət­mə­si, çox şey, elə bil, ol­ma­mış­dı. Gö­rə­sən, doğ­ru­dan­mı, Sə­id ölüm aya­ğın­da nə­yi­sə ya­dı­na sal­mış­dı, de­miş­di ki, onu bur­da-kənd­də bas­dır­sın­lar?

Əsər, zahirən firavan görünən bir ailənin daxilindəki mənəvi soyuqluğu və yadlaşmanı təsvir edir. Hekayənin mərkəzində dayanan "daş hasar" obrazı insanların bir-birindən təcrid olunmasını, daxili azadlığın məhdudlaşdırılmasını və dar düşüncəli həyat tərzini simvolizə edən bir metofordur. Baş qəhrəman Firuzənin timsalında yazıçı göstərir ki, maddi rahatlıq və hündür hasarlar insanı xoşbəxt etmir; insan səmimiyyət, geniş dünya görüşü və daxili hüzur axtarışındadır.

"Üçatlan" romanının qəhrəmanı, adı Ərşad kimi qeyd olunan Qayıbov Rəşid Mehti oğlu 1895-ci ildə Kürdmahmudlu kəndində anadan olmuşdur. Atası Mehti Cənubi Azərbaycanda yaşamışdır. Bir gün Mehti yaşlı bir kişinin oturub ağladığını görür. Soruşduqda kişi fars əyalət başçısı Rəhim xanın bacısı oğlunun onun qızını zorladığını deyir. Buna dözməyən Mehti atı minərək Rəhim xanın evinə gedir və Rəhim xanı səsləyərək onu və bacısı oğlunu güllələyərək öldürür. Bundan sonra Mehti qardaşı qaçaq Kərbalayi Əsədlə birlikdə Araz çayını keçərək indiki Füzuli rayon Kürdmahmudlu kəndinə gəlirlər.

Əsərdə baş verən hadisələr sadə kənd mühitində cərəyan edir. Kənddə guya bomba tapılması ilə bağlı yayılan şayiə bütün sakinlərin həyatını alt-üst edir. İnsanların gündəlik fəaliyyəti, bir-biri ilə münasibəti, qərarları bu qorxu və ajiotajın təsiri altında köklü şəkildə dəyişir. Haqverdiyev, satirik və bəzən ironik dillə, xalqın savadsızlıq və məlumat çatışmazlığı səbəbindən necə tez bir şəkildə çaşqınlığa və panikaya düşdüyünü göstərir. “Bomba” hekayəsində sadəcə bir hadisənin təsviri yox, bütövlükdə cəmiyyətin bədii-sosioloji təhlili verilir.

Hekayənin əsas qəhrəmanları – Səlim və Sürəyya adlı cütlükdür. Onların ailə həyatı əslində pis deyil, lakin Səlim çox qısqanc və tez təsirlənən bir insandır. Sürəyyanın hər hansı sözü, hərəkəti, hətta heç bir mənası olmayan kiçik bir detal belə, Səlimdə şübhə doğurur. O, hər şeyi özünə sərf edən tərzdə yozur. Bir gün Səlim təsadüfən bir məktub tapır və dərhal bundan “xəyanət sübutu” çıxarmağa başlayır. Halbuki məktubun məzmunu ailə ilə tamamilə əlaqəsiz, adi, rəsmi bir məktubdur. Amma Səlim öz şübhələrinin təsirinə düşərək Sürəyyanı sorğu-suala tutur, evdə əsəbi vəziyyət yaradır. Sürəyya əvvəlcə təəccüblənir, sonra incimir, sadəcə ərinin bu davakar, əsassız təşvişinə təmkinlə cavab verir.