Əsər, çar Rusiyası dövründə xalqın haqsızlığa və ədalətsizliyə qarşı apardığı azadlıq mübarizəsini məşhur xalq qəhrəmanı Qaçaq Nəbinin obrazı vasitəsilə təsvir edir. Nikolay padşahın Nəbinin başına qoyduğu kisə-kisə qızıl mükafatından şirnikləşən Sarımsaq oğlu adlı bir xain, qaçaqları Sarıbaba dağının ətəyində tələyə salmaq üçün düşmənlə işbirliyinə girir. Hər tərəfdən mühasirəyə alınan Nəbi və mərd həyat yoldaşı Həcər, yel qanadlı Bozatın belində heç bir canlının çıxa bilmədiyi sıldırım və quşqonmaz Pəri çınqılı adlı dik qayalığı qartal kimi dırmaşaraq inanılmaz bir şücaətlə mühasirəni yarırlar. Düşməni heyran qoyan bu qəhrəmanlıq sayəsində dəstə sağ-salamat Arazı keçib Təbrizə yetişir, Pəri çınqılı isə el arasında igidliyin simvoluna çevrilir. Yazıçı folklor motivlərinə söykənən bu əsərdə xalqın azadlıq ruhunu, vətən sevgisini və xəyanətin məğlubiyyətini tərənnüm edir.

Əsər, pandemiya dövrünün yaratdığı böhran fonunda milli-mənəvi dəyərlər ilə modernləşən cəmiyyət arasındakı ziddiyyətləri magik realizm və postmodern üslubda təsvir edir. Hekayənin mərkəzində kənddə tək yaşayan, heç kimlə danışmayan, lakin hamıya qarşılıqsız yaxşılıq edən lal-dinməz bir kəndli dayanır. Realist elementlərlə başlayan əsər, tədricən absurd estetikaya keçir və personajın qarşısına "pandemik mələk" simvolu olan sirli bir uzunqulaq (eşşək) çıxır. Bu mistik varlığın məsləhəti ilə kəndli adət etdiyi Şərq arxetipik cəmiyyət modelindən ayrılaraq yeni sivilizasiyanın mərkəzi sayılan şəhərə köçmək qərarına gəlir. Lakin onun bu köç cəhdi kəndlə şəhərin simvolik sərhədi olan meşədə vəhşi bir qabanın hücumuna məruz qalması səbəbindən reallaşa bilmir.

Əsər, uşaqlıq illərinin keçdiyi məkana geri dönən Yasin adlı qəhrəmanın qəfil eşitdiyi pişik miyoltusu ilə daxili dünyasının alt-üst olmasından bəhs edir. O, hündür qarağacın budaqlarında azıb qalmış və uğur gətirdiyinə inanılan üçrəng pişik balasını xilas etmək üçün ağaca dırmaşmağa başlayır. Yasinin bu hərəkəti adi bir dırmaşma deyil, daxili yaddaşına və keçmişinə doğru etdiyi mistik, metafizik bir səyahətə çevrilir. Lakin pişik balasına tam yaxınlaşdığı an Yasin müvazinətini itirərək ağacdan yerə yıxılır və faciəvi şəkildə canını tapşırır. Müəllif bu sarsıdıcı sonluqla insanın keçmişə qayıtmaq və mütləq xoşbəxtliyə çatmaq arzusunun çarəsizliyini fəlsəfi bir dillə nümayiş etdirir.

Qurbanın kənddə gözlənilmədən Əsədin yerinə briqadir təyin edilməsi və evə böyük bir hay-küylə, qürurla gəlməsi həyat yoldaşı Qəndəfi həm təəccübləndirir, həm də daxili bir narahatlığa salır. Bu gözlənilmədən gələn vəzifə dəyişikliyi kənd mühitindəki gizli, kəskin daxili münaqişələri, qısqanclıqları və insanlar arasındakı incikliyin pərdəarxasını üzə çıxarır. Müəllif zahiri bəzəklərdən qaçaraq, sadə kənd adamlarının vəzifə, nüfuz və mənəvi dəyərlər qarşısındakı psixoloji durumunu, səmimi duyğularını və xarakterlərin toqquşmasını bütöv bir bədii lövhə ilə usta şəkildə ifşa edir.

1921-ci ilin sovet Bakısında yeni mənzilə köçən müəllif, ev əşyalarını daşıtdırmaq üçün Hambalbazarına gedərək İrəvan kürdlərindən ibarət bir qrup fəhlə tutur. Şəhər küçələrində sovet quruluşunun təntənəli inqilabi şüarları və əsgər yürüşləri fonunda, ağır yük altında əzilən hamballardan biri yeni hökumətin onlara çörək verib-verməyəcəyini soruşur. Müəllifin "bu elə fəhlə-hambal hökumətidir" təsəllisinə qarşılıq, fəhlənin "hökumətin adını fəhlə qoyublar, amma yükü yenə bizim belimizdədir" cavabı yeni rejimin vəd etdiyi saxta bərabərliyi və şüarların arxasındakı acı reallığı ifşa edir. Əsərin sonunda zəhmət haqlarını alıb səssizcə geri dönən fəhlələrin bu obrazı, siyasi sistemlər dəyişsə də, cəmiyyətin ən aşağı təbəqəsinin acınacaqlı taleyinin və ağır güzəranının dəyişməz qaldığını bütöv bir bədii lövhə ilə sübut edir.