"Qoşa balınc" - M.-nin hekayəsi. 1926 ildə qələmə alınmışdır. Bir çox son hekayələrində olduğu kimi, burada da yazıçı avtobioqrafik motivlərdən bəhrələnmişdir. Bacısı Səkinənin qızı Pakizəni "Zaqatala ünas darülmüəllimatına" qoymaq məqsədilə iki gün Zaqatalada olmuş yazıçı sonradan səfər əhvalatını özünəxas üslubda duzlu-məzəli hekayəyə çevirmişdir. İdeya-mətləbi əxlaqi qənaət əldə etməkdən ibarət olan hekayə təhkiyəçi-qəhrərmanın incə müşahidələrlə zəngin söyləmində çoxqatlı, çoxmənzərəli şəkildə təzahür tapır. Şəhərin gerçəkləri və özəl həyatı, ermənı və müsəlman xarakterləri, psixologiyası, "fərasəti" Mirzə Cəlil nəsrinə xas satirik kinayə, zərif yumor, incə psixologizm, ironiya və özünəironiya işığında təsvir olunur. "Q. b." rəmzi obrazdir və bu obraz vasitəsüə yazıçı XX əsr nəsrinin maraq dairəsinə daxil olan daha bir qata nüfuz edir, şüuraltı prosesləri izləyir.

"Şeir bülbülləri" Cəlil Məmmədquluzadənin "Molla Nəsrəddin" jurnalında nəşr olunmuş əsəridir. Bu, onun ictimai və satirik yaradıcılığının bir hissəsidir və yazıçı, dramaturq və jurnalist kimi onun fəaliyyətinə aiddir.

Reanimasiya briqadasının rəhbəri həyətdə, kölgəlikdə oturub dəsmalı ilə tərini silirdi. Kişi bərk tərləmişdi, elə bil hamamdan çıxmışdı: həm pörtmüşdü, həm təngnəfəs olmuşdu. «Gör nələr çəkirlər, fağırlar. Balaca işdimi, ölü dirildəsən?» Sayalı arvad həyətin xəlvət yerində, taxta köşkə oxşayan tikilinin yanında dayanıb, kölgəlikdə stul üstə oturmuş kök həkimin dəsmal ilə üzünü yellədiyinə tamaşa edirdi, özü də açıq-aşkar sezilən bir təlaşla: çünki doğrudan balaca şey deyildi, kənd feldşeri Sayalı arvada demişdi ki, Salahovun maşında dərəyə aşmış baldızını «diriltməyə» gələn bu eynəkli, sifəti sac boyda, buxağı xəmirsayağı ikiqat sallanıb qıpqırmızı qızarmış kişi Bakıda bütün ölü dirildənlərin ən böyüyü idi.

Qardaşım məndən üç yaş böyük idi və hərbi xidməti də məndən üç il əvvəl bitirmişdi, amma nədənsə müharibənin beşinci günündə ilk zəng ona gəldi. Həmin axşam, evin hansısa künc-bucağına atdığımız balaca cib telefonunu da tapıb qardaşımın sabah özüylə aparacağı şeylər arasına qoyduq. Axşam yatmazdan əvvəl anamla atamın həyətdə asta səslə nəsə danışdıqlarını hiss elədim və anamın kövrək pıçıltısını eşitməmək üçün pillələri sürətlə qalxıb otağıma getdim. Bir az sonra qardaşım, nömrəsi çıxarılmış telefonla yanıma gəldi və gecə yuxuya getməzdən əvvəl onu necə çox istədiyimi ilk dəfə dərindən hiss edərkən gözlərim doldu.

Kərim müəllim qarışıq yuxu görürdü, çoxdan ölüb getmiş adamlar idi, özü də atası, anası, yaxın adamları deyildi, köhnə qonşuları idi, iyirmi beş il bundan əvvəlki məktəb direktoru idi, arvadının uzaq qohumları idi, Nuridənin əvvəlki ərlərindən biri idi, hamı bir yerə yığışıb qarpız yeyirdi və o qarpız o qədər böyük idi ki, hər dilimi bir qayıq boyda və həmin çoxdan ölüb getmiş adamlar çıxıb bu dilimlərin üstündə oturmuşdular, əlləri ilə qarpızdan böyük-böyük parçalar qoparırdılar, əlləri, ayaqları qarpızın suyuna bulaşa-bulaşa yeyirdilər; qarpız qıpqırmızı idi və Kərim müəllim yuxuda bu al qırmızıya baxa-baxa hiss etdi ki, kimsə güllə atır, güllənin səsini eşitdi, sonra güllənin səsini bir də eşitdi və gözlərini açdı, başa düşdü ki, yuxu görürdü, amma yenə güllə səsi eşitdi, dikəlib yerində oturdu və yenə də açıq-aşkar güllə səsi eşidəndə cəld yerindən qalxıb pəncərənin qabağına gəldi.