Əsl adı Xasməmməd olmasına baxmayaraq kənd camaatı onu çoban Xası deyə çağırırdı. Həmişə olduğu kimi, bir gün yenə o, sürünü örüşə otarmağa apardı. Sürü Qarabulaq meşəsinin ətəklərinə çatmışdı. Gün yenicə günortanı adlamışdı. Çoban Xası palıd ağacına söykənib dincini alırdı. Polad, Qaytar, Bozdar və Alabaş onu dövrəyə almışdılar. Birdən bərk şaqqıltı qopdu. Sürü iki hissəyə bölündü. Bir hissəsi Muşul meşəsinə tərəf aşdı. İkinci hissəsi Qarabulaq meşəsinin ətəklərinə səpələndi. İtlər özünü çatdırana kimi sürüyə soxulmuş iki canavar dörd qoyunu parçalamış, ikisini isə yaralamışdı. İtlər canavarları xeyli uzaqlaşdırdılar.

"Hörmətli məktub Atama, anama, nənəmə, əmimə, qardaşlarıma və Cəmilin uşaqlarına öz meһriban salamlarımı göndərirəm. Dədə, mənim barəmdə nigaran qalmayın. Yaxşıyam, yaxşı da dolanıram. Son zamanlar məktub almıram sizdən. Bilmirəm niyə yazmırsınız? Bəlkə avqustda gəlmədiyimə görə məndən inciyibsiniz? Dədə, vallaһ gələcəkdim, məni kamandirovkaya göndərdilər. Bu yaxında gələcəyəm. Yazın görüm necə dolanırsınız, salamatlıqdırmı, pilləkəni düzəltdinizmi, əmim bizə gəlib-gedirmi? Cəmil yenə köһnə yerindəmi işləyir?

Əslində, Nahidi nadinc adlandırmaq olmazdı. Əksinə, azdanışan, düşüncəli, çalışqan, nəzakətli bir yeniyetmə idi. Amma gözlənilmədən özündən çıxan vaxtları da az olmurdu. Bir də görürdün, heç nəyə görə hirslənib kiməsə qarşı kobudluq etdi. Onun bu çılğınlığının, xasiyyətindəki ziddiyyətin səbəbini nə yoldaşları, nə də müəllimləri anlaya bilirdilər.

“Libra kitab”ın ilk dəfə Azərbaycan dilində çapa hazırladığı Tomas Hardinin “Qərbi Poleydəki macəramız” əsəri üç uşağın kənddəki qəribə macərasından bəhs edir. İki uşağın “qəhrəmanlığı” üzündən baş verən hadisələr cığırından çıxır və xoşagəlməz nəticələr verir. Xoşbəxt sonluqla bitən əsər ibrətlərlə doludur. Ancaq yazıçının fikrincə, bu əsər əxlaqi dəyər aşılasa da, heç bir halda əxlaq dərsi vermir, nəsihət üslubunda yazılmayıb. Ümidvarıq ki, romanın aydın, dolanbacsız və sadə süjeti dünyaya araşdırmaçı gözü ilə baxan hər bir uşağın marağını cəlb edəcək.

Qafqaz şəhərlərinin birində Usta Zeynal adlı bir sərrac öz arvadı Şərəfnisa ilə yaşayırdı. Bunlar İran əhli idilər, öz vilayətlərində məişətləri məşəqqət ilə keçdiyinə görə vətənlərini buraxıb buraya gəlmişdilər. Usta Zeynal sərraclıq etməklə külfətini bir tövr dolandırırdı, Usta Zeynalın övladdan yalnız altı yaşında Tutu adlı bircə qızı vardı. Tutu çox qara və çirkin idi. Anası ona körpo vaxtından "Qaraca qız" deyib əzizlədiyinə görə əsil adı unudulub, hər kəs onu bu adla çağırırdı. Qaraca qız çox nadinc idi və özü qız uşağı ikən qızlarla oynamağı sevməzdi; həmişə oğlan uşaqları ilə oynayardı. Uşaqlar Qaraca qızdan qorxardılar, çunki o çox cürətli idi və yumruğunun da qabağında heç kəs dura bilməzdi. Qaraca qız həmişə zəifin tərəfini tutardı.