Bizə çox da yad olmayan rus ədəbiyyatı özün­də “artıq adam”ın bütöv nəslinin izlərini da­şımaqdadır: Puşkinin Yevgeni Onegini, Ler­mon­­tovun Peçarini, Qonçarovun Oblomovu, Tur­genevin Bazarovu və nəhayət ən amansız ifa­­dəsiylə Dostoyevskinin adsız yeraltı adamı. “Ar­tıq adam”lar, bizə içimizdəki ziddiyyəti xatır­ladır. Onlar dövrlərinin, nə edəcəyini bilmədən çaşıb qalmış qeyri-qanuni övladları, həyatı seyr etməklə kifayətlənib hərəkətə keçməyən, lakin bəlkə də seyr edə-edə yola çıxan qəzəbli anti­qəh­rəmanlarıdır. Beləliklə, Turgenyev, “Artıq adamın gündəliyi”ndə bizi ziddiyyətli xarakterlərin doğuluşuna (kökünə) aparıb çıxarır.

Stefan Sveyqin həyati süjet əsasında qurulmuş “Fantastik gecə” romanında cərəyan edən hadisələr, əsərin adından göründüyü kimi, demək olar, bir gecə ərzində baş verir. Əsərin təsadüfən başqasının uduşuna sahib çıxan baş qəhrəmanı bütün gecə boyu mənəvi əzablarla üzləşərkən çıxış yolunu təsadüfən əldə etdiyi pullardan azad olmaqda görür. Yalnız səhərə yaxın buna nail olandan sonra daxili aləmində özünə yer alan mənəvi təlatümlərdən azad ola bilir.

Hitlerin yəhudilərə qarşı amansız rəftarı sərhəd tanımır. Auşvits yəhudilərlə dolub. İki dostun ürək parçalayan hekayətidir bu roman. Dostların biri Auşvits rejiminə nəzarət edən komandanın oğlu, digəri isə həbsxanada qəddar işgəncələrə məruz qalan yəhudi ailəsinin üzvü... Onların öz dünyası var, öz oyunları, öz məşğuliyyətləri, heç zaman ağıllarına gəlməyən dəhşətli bir sonluğun astanasında əyləncə axtarışındadırlar. Uşaq məsumluğu onları qaz kamerasının ağzına qədər dartıb gətirir...

“Yad qadının məktubu” Ştefan Svayqın ən məşhur novellalarından biridir. Əsərdə məşhur romançı R. tanımadığı, bəlkə də xatırlamadığı yad bir qadından məktub alır. Məktubu oxuduqca məlum olur ki, bu qadın bütün ömrü boyu yalnız onu sevib. Qadın həyatda R. ilə qarşılaşdığı bütün məqamları xırdalığına kimi təsvir edir.

"İvan İlyiçin ölümü əsəri insanın ölüm qarşısındakı ruhsal və mənəvi sarsıntısını dərin psixoloji realizmlə tədqiq edir. İvan İlyiç cəmiyyətin gözündə uğurlu bir hakim olsa da, ölümcül xəstəliyə tutulduqdan sonra həyatının əsl mənasını saf-çürük etməyə başlayır. Əsər onun xəstəliyi dövründə yaşadığı əzabları, ailəsi və ətrafındakıların biganəliyini, həmçinin ölüm qorxusu ilə üzləşməsini və mənəvi oyanışını təsvir edir. Tolstoy bu əsərdə bir insanın həyatı boyunca qurduğu yalançı sosial maskaların ölüm gerçəyi qarşısında necə dağıldığını ustalıqla göstərir. "İvan İliçin Ölümü" Lev Tolstoy yaradıcılığının ən parlaq nümunələrindən hesab olunur.