Herman Hessenin bu intellektual əsəri ömrünün orta çağlarında dərin bir daxili böhran yaşayan Qarri Haller adlı bir ziyalının mənəvi axtarışlarından bəhs edir. Qarri özünü iki fərqli dünyaya aid hiss edir: bir tərəfdən cəmiyyətin mədəni dəyərlərinə bağlı incə bir insan, digər tərəfdən isə sosial qaydaları rədd edən tənhalığa meylli bir "yalquzaq". Bu daxili ziddiyyətlər içində boğulan Qarri, sirli və cazibədar bir qadın olan Hermina ilə tanış olur. Hermina ona həyatın rəsmi və ciddi tərəfindən uzaqlaşıb, sadə zövqləri, rəqs etməyi və anı yaşamağı öyrədir. Bu tanışlıq Qarrini xəyal ilə reallıq arasında sərhədlərin itdiyi, insanın öz daxili "mən"ləri ilə qarşılaşdığı sehrli bir dünyaya aparır. Əsər fərdin cəmiyyətlə uyğunlaşma prosesini, daxili tənhalığı və insanın öz ruhundakı çoxşaxəliliyi kəşf edərək daxili dinclik tapmaq cəhdini fəlsəfi bir dillə nümayiş etdirir.

Ferens Molnarın bu dünya şöhrətli əsəri XX əsrin əvvəllərində Budapeştdə yaşayan bir qrup məktəbli oğlanın dostluq, sədaqət və bərabərlik hekayəsindən bəhs edir. Hadisələr Pal küçəsində yerləşən və uşaqların özlərinə oyun sahəsi (vətən) seçdikləri boş bir mütəkkə ətrafında cərəyan edir. Boka adlı cəsur və ədalətli oğlanın rəhbərlik etdiyi bu qrup, öz oyun sahələrini başqa bir məktəbli qrupun – "Qırmızı köynəklilər"in nəzarətinə keçmək cəhdindən qorumağa çalışır. Hekayənin ən parlaq siması isə qrupun yeganə sıravi əsgəri olan kiçik, cılız, lakin böyük ürəkli Nemçekdir. O, öz dostlarına və qrupuna olan sadiqliyini sübut etmək üçün fədakar addımlar atır və bu yolda böyük bir soyuqdəyməyə məruz qalır. İki qrup arasında baş tutan böyük mütəkkə yarışında oğlanlar dürüstlük və cəsarət nümayiş etdirirlər. Əsər uşaqların dünyasındakı saf dostluğu, daxili birliyi və böyümək dövründə qarşılaşdıqları ilk ciddi həyat dərslərini təsirli bir dillə ortaya qoyur

Ferens Molnarın bu dünya şöhrətli əsəri XX əsrin əvvəllərində Budapeştdə yaşayan bir qrup məktəbli oğlanın dostluq, sədaqət və bərabərlik hekayəsindən bəhs edir. Hadisələr Pal küçəsində yerləşən və uşaqların özlərinə oyun sahəsi (vətən) seçdikləri boş bir mütəkkə ətrafında cərəyan edir. Boka adlı cəsur və ədalətli oğlanın rəhbərlik etdiyi bu qrup, öz oyun sahələrini başqa bir məktəbli qrupun – "Qırmızı köynəklilər"in nəzarətinə keçmək cəhdindən qorumağa çalışır. Hekayənin ən parlaq siması isə qrupun yeganə sıravi əsgəri olan kiçik, cılız, lakin böyük ürəkli Nemçekdir. O, öz dostlarına və qrupuna olan sadiqliyini sübut etmək üçün fədakar addımlar atır və bu yolda böyük bir soyuqdəyməyə məruz qalır. İki qrup arasında baş tutan böyük mütəkkə yarışında oğlanlar dürüstlük və cəsarət nümayiş etdirirlər. Əsər uşaqların dünyasındakı saf dostluğu, daxili birliyi və böyümək dövründə qarşılaşdıqları ilk ciddi həyat dərslərini təsirli bir dillə ortaya qoyur

Anton Çexovun bu dərin əsəri ömrünün yetkin çağlarını yaşayan, cəmiyyətdə böyük hörmət və nüfuz qazanmış yaşlı elm fədaisi – professor Nikolay Stepanoviçin daxili hesabatından bəhs edir. İllər boyu elmə xidmət edən, saysız-hesabsız uğurlara imza atan professor həyatının bu dövründə daxili bir boşluq və ətrafındakı insanlara qarşı qəribə bir laqeydlik hiss etməyə başlayır. Nə ailəsi ilə qurduğu gündəlik dialoqlar, nə də qazandığı titullar artıq onun ruhunu qidalandırır. Onun daxili dünyasını anlayan və bölüşən yeganə insan isə vaxtilə himayəsinə götürdüyü gənc və həssas qəyyumluq qızı Katyadır. Katya da öz növbəsində həyatda öz yolunu itirmiş, böyük ümidsizlik içində çabalayan bir gəncdir. Povestin sonunda Katya professordan gələcək həyatı üçün bir məsləhət, bələdçilik istəyir. Lakin öz daxili dünyasında suallarına cavab tapa bilməyən və həyatın ali məqsədini itirdiyini düşünən qoca alim ona heç bir kömək edə bilmir. Əsər xarici uğurların və sosial statusun insanın daxili tənhalığını, mənəvi axtarışlarını və həyatın qayəsini tapmaq ehtiyacını ört-basdır edə bilmədiyini böyük bir ustalıqla nümayiş etdirir.

Tomas Mannın bu klassik əsəri XX əsrin əvvəllərində Almaniyada yaşayan, orta yaşlı, təbiət aşiqi bir qadının – Rozaliya fon Tümmlerin daxili dünyasından və hisslərindən bəhs edir. Həyatının yetkinlik dövrünü yaşayan Rozaliya artıq gəncliyinin geridə qaldığını düşündüyü bir vaxtda, oğluna dərs demək üçün gələn gənc amerikalı müəllim Kenata qarşı dərindən heyranlıq və sevgi hissləri bəsləməyə başlayır. Bu böyük sevgi duyğusu qadının bütün bədəninə və ruhuna elə bir enerji verir ki, o, yenidən gəncləşdiyini, təbiətin ona yeni bir həyat və fiziki təravət bəxş etdiyini hiss edir. Rozaliya bu vəziyyəti təbiətin möcüzəsi və sevginin gücü kimi qəbul edərək böyük bir sevinc və ümid içinə qərq olur. Lakin bu gözəl hisslərin və ani fiziki canlanmanın arxasında təbiətin qəddar bir oyunu dayanır. Qadının gənclik və sevgi illüziyası olaraq gördüyü bu fiziki dəyişikliklər, əslində onun daxilində gizlincə inkişaf edən ciddi bir fiziki xəstəliyin xəbərçisidir. Əsər insanın təbiət tərəfindən necə aldadıldığını, daxili duyğular ilə amansız bioloji reallıq arasındakı təsirli ziddiyyəti böyük bir ustalıqla ortaya qoyu