Sübh azanından azca sonra qapımız qəflətən döyüldü. Deyəsən, şəhər adamı deyildi. Qatıqsatan da olmazdı yəqin. O, gələndə səsi yataqxananı başına götürürdü. Bu, kim idisə, çox yəqin, mənim uzaqda – Kürdən o üzə, Qarabağa simsar yerlərdə sığınacaq tapan qohumlarımdan idi. Bunu arvad da başa düşdü deyəsən. “Eşş” eləyib qollarını boynumdan sürüşdürdü. Bir yana baxanda, günahı yox idi arvadın. İki balaca yataqxana otağına özümüz güclə sığışırdıq. Qonaq gələndə əməlli-başlı tıncıxırdıq.

1892-ci il iyuldə Yaponiyanın paytaxtı Tokio şəhərində anadan olmuşdur. 1915-ci ildə "Rasyamon darvazası" və "Burun" hekayələri işıq üzü görüb. 1920-1923-cü illərdə "Magiya möcüzələri", "Bisey necə inanırdı", "Bir qisasın tarixçəsi", "Susanoo-no-mikoto, "Susanoo-no-mikoto ahıl çağlarında", "Tanrı Aqni", "Qəribə hekayət", "Xanım Rokunomiya", 1924-1927-ci illərdə "Sanemonun cinayəti", "Məktub parçası", "Momotaro", "At ayaqları", "Ölümdən sonra", "Karmen", "Suadamları ölkəsində", "Tanekonun kədəri", "Yuxu" və s. novellalar yazıb. Yazıçının 1927-ci ildə yazdığı "İlğım" və "Dişli çarxlar" hekayələrində və "Səfehin həyatı" povestində özünə qəsd etmək meylləri aydın duyulur. Bu əsərlər müəllifin o vaxtkı psixi vəziyyətini hər şeydən yaxşı əks etdirir.

Atam tək qalmışdı. Bu dünyada ən yaxın sirdaşın – arvadının ondan üz döndərməsinə pisikmişdi. Dava-mərəkə uzun çəkdi, o, həyasız tayfayla (özü belə deyirdi) bacarmayacağını görüb, məni yanına çağırdı, bir əlcə uşağın eşitməyəcəyi sözlər dedi: “Bala, anangil məni evdən qovur, mən gedirəm bacımın evinə, məni bağışla!” Düşünmədən dedim: “Mən də səninlə gələcəm!”

Gecə saat üçdə telefon zənginə ayıldım. Tanımadığım nömrədən zəng gəlir. Müharibənin başladığı bu bir həftədə hər telefon zənginə belə diksinirəm. Niyə? Axı orada mənim yaxınım yoxdur. Kimin xəbərini deyəcəklər ki? Qorxa-qorxa cavab verirəm. Tanış səsdir: - Qaqa, mənəm. Mahir. - Gopçu? - Yox, bu dəfə topçu. Tap görüm, haradayam indi? - Haradasan ki? - Qarabağda. Döyüşdə.

Səhərə yaxın Fazil həkim yenə yuxudan qəfil ayıldı. Yata bilməyəcəyini anlayıb yerindən qalxdı. Çarpayının cırıltısına arvadı da oyandı, kişinin əynini geyindiyini gördü. Əvvəl gileylənib yatağa qaytarmaq istədi, lakin sonra yerinə girsə belə işə gedənə qədər o tərəf-bu tərəfə fırlanıb onu da yatmağa qoymayacağını düşünüb susdu.