Vüsalın adı gələn yerdə hey danışmaq istəyirsən. Onun kimliyinin necəliyindən, necə qəhrəman, necə şəxsiyyət olmasından söz açmaq gəlir insanın içindən. Amma danışdıqca sözlərin onun böyüklüyü qarşısında nə qədər kiçik olduğunu dərk edib daha möhkəm susmağa qərar verirsən. Gedişi ilə tarix yazan dostum, böyüklüyü ilə sükuta qərq edən dostum, sən həmişə sükutun möhtəbərliyində yaşayacaqsan. Bütün səssizliklərdən bir sən gülümsəyir!..

Damət Salmanoğlunun hekayələri özündə dövrün havasını hiss etdirən mətnlərdir. Bu hekayələrdə hissi baxımdan konsentrasiya son dərəcə güclüdür. Hadisələrin dinamizmi bu hekayələri birnəfəsə oxumağa sövq edir.

Gözəl günlər idi. Həmişəki südlü sıyıqla qarnını doyurandan sonra yuxuya getmək necə də ləzzət edirdi. Adətən onu anası özü yedirirdi. O, hər dəfə ağzına qoyulan qaşıq dolusu sıyığı ləzzətlə udub növbəti qaşıq üçün ağzını açanadək anası səbirlə gözləyirdi.

Belə bir gün idi, – atam bu əhvalatı danışanda, bunu xüsusi olaraq vurğulayır və əlavə edirdi – qeybətdən, deyinməkdən, bir-birinin arxasınca asıb kəsməkdən yorulan kənd camaatı çayxanalara çəkilib domino “çırpanda” kəndə qalxan yolla hərbi maşın sürətlə yaxınlaşırdı. Hərbi komissarlığın nümayəndəsi, deyəsən, xidmətdən yeni qayıtmış əsgərlərə çağırış vərəqələri gətirirdi. Ürəyində müharibəni lənətləsə də, gətirdiyi vərəqələri paylamalı, orduya çağırılan gənclərin sabah Hərbi Komissarlıqda toplanmalarını təşkil etməli idi.

Payız günəşi göyün üzündən elə minnətlə baxır ki, elə bil onu kimsə gülümsəməyə məcbur edib. Sonra da naz-qəmzə ilə buludların arxasında gizlənir. Dolu buludlar ipdən asılmış yaş köynək kimi ağır-ağır yellənir. Uçuşan yarpaqların ardınca baxan Çinar və Qovaq ağacları müdrik və səbrli görünsələr də varidatı əlindən alınmış adam kimi məyus ovqatlarını da gizlədə bilmirlər. Kiçik ağaclar və kollar isə oyuncağını itirmiş uşaqtək vurnuxurlar. Bu mənzərəni doyunca izləmkdən zövq alan Lalə müəllimənin qəlbində əsintiyə çevrilən qəribə bir nigaranlıq baş qaldırır. Elə bil bu payızın havası da, rəngləri də əvvəlkilərdən fərqlidir. Sanki 2020-nin payızı nə isə yeni sürprizlər vəd edir.