Qara zanbaq

Aleksandr Dümanın "Qara zanbaq" romanı, XVII əsr Niderlandında ölkəni bürüyən böyük bir çiçəkçilik yarışması fonunda, tamamilə qüsursuz və nadir bir qara zanbaq yetişdirməyə çalışan gənc alim Kornelius van Berlenin dramatik hekayəsindən bəhs edir. Öz elmi işinə bağlı olan bu gənc, uğurlarını hədsiz dərəcədə qısqanan rəqibinin qurduğu gizli oyunlar və atdığı şər nəticəsində azadlığını itirərək qapalı bir qalaya salınır. Kornelius rəqibinin onun əlindən almaq istədiyi qiymətli çiçək soğanlarını qorumaq üçün böyük sınaqlarla üz-üzə qalır.Ağır şəraitdə keçən bu izolyasiya dövründə o, məkanın nəzarətçisinin mərhəmətli və fədakar qızı Roza ilə tanış olur və gənclər arasında saf, güclü bir sevgi yaranır. Kornelius öz elmi sirrini və gələcək qələbəsini bu gənc qıza əmanət edir; Roza isə həm rəqibin gizli təqiblərindən yayınaraq, həm də çətin zindan mühitində bu möcüzəvi çiçəyi addım-addım yetişdirməyi bacarır. Sonda qurulan bütün xain planlar ifşa olunur, gənclər öz azadlıqlarına və böyük mükafata qovuşurlar, qara zanbaq isə qaranlığa qarşı qazanılmış ədalətin və sonsuz sevginin rəmzi olaraq çiçək açır.

Yerin mərkəzinə səyahət

Jül Vernin "Yerin mərkəzinə səyahət" (1864) romanı, elmi-fantastik janrın klassik nümunəsi olub, alman professoru Otto Lidenbrok, onun qardaşı oğlu Aksel və bələdçiləri Hansın yer kürəsinin dərinliklərinə doğru etdikləri qeyri-adi elmi ekspedisiyanı mövzu götürür. Hadisələr professorun qədim bir island əlyazmasında yerin mərkəzinə aparan gizli yolun koordinatlarını tapması ilə başlayır və komanda İslandiyadakı sönmüş Sneffels vulkanının kraterindən aşağı enərək yeraltı dünyaya daxil olur. Yerin minlərlə metr dərinliyində qədim geoloji dövrlərə aid bitkilər, nəhəng göbələklər, yeraltı dəniz və prehistorik dövrün dəniz canavarları ilə qarşılaşan səyahətçilər, susuzluq, yolunu azma və fırtına kimi ölümcül təhlükələrlə mübarizə aparırlar. Sonda daxili təzyiq və maqmanın hərəkəti nəticəsində İtaliyadakı aktiv Stromboli vulkanının püskürməsi ilə yenidən yerin səthinə çıxan qəhrəmanlar, bu unudulmaz səfəri uğurla tamamlayırlar. Müəllif bu təsirli mətndə geologiya və paleontologiya elmlərinin nailiyyətlərini bədii təxəyyüllə birləşdirərək, insanın təbiətin sirlərini kəşf etmək ehtirasını, dözümlülük və iradənin gücünü vurğulayır.

Şahzadə Florizenin macəraları

Robert Luis Stivensonun "Şahzadə Florizenin macəraları" (1878) əsəri, Bohemiya şahzadəsi Florizen və onun sadiq köməkçisi polkovnik Ceraldinin Londonun gizli və təhlükəli küçələrində qarşılaşdıqları qeyri-adi hadisələri mövzu götürür. London həyatının monotonluğundan bezən və macəra axtarışına çıxan şahzadə, təsadüfən öz canından bezmiş insanların toplaşdığı müəmmalı "İntihar klubu"na daxil olur. Bu gizli cəmiyyətin rəhbəri olan qəddar Sədrin qurduğu ölüm oyununa daxil olan Florizen, son anda ölümdən xilas olaraq bu cinayət şəbəkəsini çökdürmək və Sədri ədalət məhkəməsinə vermək üçün amansız bir mübarizəyə başlayır. Hadisələr Parisə və digər Avropa şəhərlərinə qədər uzanır, burada şahzadə həm də məşhur "Raca almazı"nın oğurlanması ilə bağlı digər bir cinayət zəncirini araşdırmalı olur. Müəllif bu təsirli mətndə detektiv janrının elementlərini incə satira və yumorla birləşdirərək, aristokratiyanın darıxma hissini, qumar və ehtirasın insanı sürüklədiyi uçurumu, eləcə də şərəf və dostluq prinsiplərini bədii şəkildə canlandırır.

Piter Pen

Ceyms Barrinin "Piter Pen" romanı, heç vaxt böyümək istəməyən sehrli bir oğlanın macəraları fonunda uşaqlıq məsumluğu ilə real həyatın reallıqlarını qarşı-qarşıya qoyur. Hadisələr Piter Penin gənc Vendi və onun qardaşlarını Londondakı evlərindən sehrli Olmayan Ölkəyə (Neverland) aparması ilə başlayır. Piter, pəri tərəfdaşı Ting-Ting, Vendi və digər itkin oğlanlar bu adada qəddar Kapitan Kukun rəhbərlik etdiyi quldur dəstəsinə qarşı amansız və həyəcanlı bir mübarizəyə girişirlər. Zamanın fərqli axdığı bu məkanda müxtəlif təhlükələri dəf edən uşaqlar, sonda böyüməyin qaçılmaz olduğunu anlayaraq evlərinə və real dünyaya qayıtmağa qərar verirlər, Piter isə əbədi uşaqlığı seçərək geridə qalır. Müəllif bu təsirli mətndə zamanın sürətlə keçməsini, ana sevgisinə olan ehtiyacı, xəyal dünyasının zənginliyini və məsuliyyətdən qaçışla yetkinlik dövrünə qədəm qoymağın gətirdiyi daxili münaqişələri bədii şəkildə canlandırır.

Oyun

Cek Londonun "Oyun" (1905) romanı, evlənmək ərəfəsində olan iyirmi yaşlı fəhlə və istedadlı boksçu Co Fleminqin sonuncu döyüşündən və bu döyüşün gətirdiyi faciədən bəhs edir. Sevgilisi Cenevyevanın təkidi ilə boks karyerasını bitirməyə söz verən Co, böyük mükafat naminə toy günü son kez rinqə çıxmağa razı olur. Gərgin və qanlı keçən qarşılaşmada qələbəyə çox yaxın olan gənc idmançı, rəqibinin zərbəsindən sonra sürüşərək başını rinqin sərt döşəməsinə çırpır və beyin qansızmasından elə oradaca həyatını itirir. Yazıçı bu yığcam əsərdə insanın daxilindəki vəhşi döyüş instinktləri ilə sivil ailə həyatının toqquşmasını, idmanın pula görə insan həyatını heçə sayan qəddar sənayeyə çevrilməsini və qurulan bütün gözəl planların kiçik bir təsadüflə necə məhv ola biləcəyini vurğulayır.