Görkəmli ingilis yazıçısı Corc Oruellin yaradıcılığı – xüsusən “1984” romanı dünya miqyasında məşhurdur. Mütəxəssislərin fikrincə, bu möhtəşəm romana doğru ciddi bir addım sayılan “Heyvanıstan” povesti ötən yüzillikdə sözün, ədəbiyyatın totalitar təfəkkürə və despotik idarəçilik üsullarına qarşı mübarizəsinin ən diqqətəlayiq nümunələrindəndir. Əsər yarandığı vaxtdan ədəbi və siyasi fikrin diqqət mərkəzində olub, müxtəlif dillərə çevrilib və ciddi polemika doğurub.

İnsan – yaşamağa məhkum olduğu ab-havanın məcmusudur, yekunudur. İnsan onun və bunun cəmidir, uzun-uzadı və bezdirici şəkildə həyat sıfırına endirilmiş – ehtiraslar və faniliklər dalanına gəlib çatmış – çirkabla qarışmış kəsrlərdən ibarət misaldır. Hər cür canlı hər cür ölüdən daha yaxşıdır, lakin canlılar, yaxud ölülər arasında elə bir məxluq yoxdur ki, digər canlılardan və ya ölülərdən daha yaxşı olsun. İnsanlar olsa-olsa, saman qırıntısıdır, içi daha öncəki gəlinciklərin atılıb qaldığı zibil topalarından süpürülüb yığılmış taxta kəpəyi ilə doldurulmuş gəlinciklərdir.

Köhnə həqiqətlər önündə əyilməmə... Faydalı olanın gözəl olandan üstünlüyü... Daşlaşmış ehkamlardan imtina... XIX əsrin 60-cı illərində bu idealları anlayan vardımı görəsən?.. Romanın cavabı belədir: bəli!Çünki əsərin baş qəhrəmanı Yevgeni Bazarov tez bir zamanda gənclərin kumirinə çevrildi. Həmin dövrdə ictimai-siyasi radikalizm kifayət qədər güclü idi. Lakin müəllif bu mövzuya toxunmur. Beləliklə, Bazarov surəti öz dövrünün əhvali-ruhiyyəsini əks etdirən bir tip kimi axıracan açılmır. Əsər isə bütövlükdə bu çatışmazlığın öhdəsindən gəlir. Öz zamanını qazanmaqla başqa zamanların da ölməz yaradıcılıq nümunəsinə çevrilir.

Köhnə həqiqətlər önündə əyilməmə... Faydalı olanın gözəl olandan üstünlüyü... Daşlaşmış ehkamlardan imtina... XIX əsrin 60-cı illərində bu idealları anlayan vardımı görəsən?.. Romanın cavabı belədir: bəli!Çünki əsərin baş qəhrəmanı Yevgeni Bazarov tez bir zamanda gənclərin kumirinə çevrildi. Həmin dövrdə ictimai-siyasi radikalizm kifayət qədər güclü idi. Lakin müəllif bu mövzuya toxunmur. Beləliklə, Bazarov surəti öz dövrünün əhvali-ruhiyyəsini əks etdirən bir tip kimi axıracan açılmır. Əsər isə bütövlükdə bu çatışmazlığın öhdəsindən gəlir. Öz zamanını qazanmaqla başqa zamanların da ölməz yaradıcılıq nümunəsinə çevrilir.

Robert Luis Stivensonun “Doktor Cekil və cənab Haydın qəribə hekayəsi” əsəri fantastik hadisələrlə zəngindir. Əsərdə insan təbiətinin haçalanması təsvir olunur. Mərhəmətli, cəmiyyətdə böyük hörmətə sahib olan doktor Cekil hazırladığı preparat sayəsində zamanla qəzəb dolu, pislik simvolu olan Hayda çevrilir. O, əvvəlcə özünün əvvəlki obrazına asanlıqla qayıda bilir ‒ içdiyi preparat onu gah Hayda, gah da Cekilə çevirir. Robert Stivenson əsərdə göstərir ki, əgər insan pis niyyətlərinə meydan verərsə, tədricən onun əsirinə çevrilə bilər. Ehtirasları, içindəki neqativ hissləri cilovlamayanda xarakterin mənfi xüsusiyyətləri qalib gəlir