Köhnə həqiqətlər önündə əyilməmə... Faydalı olanın gözəl olandan üstünlüyü... Daşlaşmış ehkamlardan imtina... XIX əsrin 60-cı illərində bu idealları anlayan vardımı görəsən?.. Romanın cavabı belədir: bəli!Çünki əsərin baş qəhrəmanı Yevgeni Bazarov tez bir zamanda gənclərin kumirinə çevrildi. Həmin dövrdə ictimai-siyasi radikalizm kifayət qədər güclü idi. Lakin müəllif bu mövzuya toxunmur. Beləliklə, Bazarov surəti öz dövrünün əhvali-ruhiyyəsini əks etdirən bir tip kimi axıracan açılmır. Əsər isə bütövlükdə bu çatışmazlığın öhdəsindən gəlir. Öz zamanını qazanmaqla başqa zamanların da ölməz yaradıcılıq nümunəsinə çevrilir.

Köhnə həqiqətlər önündə əyilməmə... Faydalı olanın gözəl olandan üstünlüyü... Daşlaşmış ehkamlardan imtina... XIX əsrin 60-cı illərində bu idealları anlayan vardımı görəsən?.. Romanın cavabı belədir: bəli!Çünki əsərin baş qəhrəmanı Yevgeni Bazarov tez bir zamanda gənclərin kumirinə çevrildi. Həmin dövrdə ictimai-siyasi radikalizm kifayət qədər güclü idi. Lakin müəllif bu mövzuya toxunmur. Beləliklə, Bazarov surəti öz dövrünün əhvali-ruhiyyəsini əks etdirən bir tip kimi axıracan açılmır. Əsər isə bütövlükdə bu çatışmazlığın öhdəsindən gəlir. Öz zamanını qazanmaqla başqa zamanların da ölməz yaradıcılıq nümunəsinə çevrilir.

“Zəmidə bir turac səslənirdi” hekayəsi təbiət mənzərələri fonunda insan duyğularını, sevgini, yalnızlığı və qayğıları dərin psixoloji qatlarla əks etdirir. Hekayədə kənd həyatı, insan münasibətləri və duyğuların iç dünyadakı təzahürü İlyas Əfəndiyevə məxsus lirizm və incə müşahidə qabiliyyəti ilə təsvir edilir. Turac quşunun səsi — təbiətin bir detalı olsa da — əsərin simvolik əsasını təşkil edir və qəhrəmanın daxili dünyası ilə təbiət arasında emosional körpü yaradır.

Əsərin baş qəhrəmanı Elmar adlı gənc rəssamdır. O, sənətinə və yaradıcılığına dərin bağlılığı olan, eyni zamanda həyatdakı mənəvi axtarışları ilə seçilən bir insandır. Elmar uzun müddətdir ki, bir qadının portretini çəkməyə çalışır, lakin bu portreti tamamlaya bilmir — o, yarımçıq qalır. Bu yarımçıq portret Elmarın təkcə yarımçıq qalmış rəsm əsəri deyil — o, həm də yarımçıq qalmış bir sevgi hekayəsinin, tam açıla bilməyən hisslərin və insanın daxili narahatlığının simvoludur. Əsərdə Elmarın keçmişində iz buraxmış bir qadına qarşı duyduğu hisslər, sənətdə kamillik axtarışı və onun psixoloji vəziyyəti paralel şəkildə oxucuya təqdim olunur.

Hekayənin baş qəhrəmanı gənc bir oğlandır – hələ uşaqlıqla gənclik arasında, həyatın sərt reallıqları ilə ilk dəfə üzləşmək üzrədir. O, ailəsinin qərarı ilə öz doğma vətənindən uzaqlara – mühacirətə yollanmaq üzrədir. Hekayə bu ayrılıq səhnəsi ətrafında qurulub: o, dostları ilə vidalaşır, anasının göz yaşları, atasının sərt susqunluğu arasında yola salınır. Liam O'Flaherty bu hekayədə sadə dillə dərin emosional təbəqələr açır. Onun təsvirləri vasitəsilə oxucu, təkcə bir gəncin yox, bütöv bir xalqın yurd həsrətini hiss edir.